Αλλοτινά… και πάει λέγοντας


Το κείμενο αυτό έχει δημοσιευτεί στο περιοδικό του Συλλόγου Ναξιωτών Αγίων Αναργύρων «Οι Νάξιοι».

naxos-1960.gif

Νάξος, 1960. Αρχείο Δελλαρόκα.

«Νάξος, μια αιωνιότης»…
σ’ αυτή τη φράση ένας Γάλλος περιηγητής του 19ου αιώνα συμπύκνωσε όλες του τις εντυπώσεις γι’ αυτή τη μικρή στάλα γης, που βρέχεται από τα καταγάλανα νερά του Αιγαίου. Αλλά θαρρείς πως αυτή η Γη δε βρέχεται απλά, αλλά περικυκλώνεται από αυτό, χορεύοντας μαζί του έναν ατέρμονα αντικριστό μπάλο, που με τους ποικίλους του ρυθμούς και τους αμέτρητους σκοπούς, άλλοτε γαληνεύει και σαγηνεύεται από τη φανέρωση του έρωτά του προς αυτήν και άλλοτε πάλι αναταράζεται και πολιορκείται με τις φουρτούνες και τα μανιασμένα κύματα.

Η Νάξος είναι ένα κομμάτι γης, που κάθε σπιθαμή της καταδεικνύει τον προσωπικό της χαρακτήρα, έτσι όπως έχει διαμορφωθεί στο πέρασμα του χρόνου και που μ’ αυτόν τον τρόπο διαφοροποιείται απ’ όλα τα κυκλαδονήσια και αναμφισβήτητα στέκει μοναδική, ανάμεσα στο Τότε και το Τώρα. Αυτή, όμως, η ιδιαιτερότητα της Νάξου δεν διακρίνεται μόνο μέσα από τα μνημεία και τα ευρήματά της, από αυτούς τους αδιαφιλονίκητους μάρτυρες της παρουσίας της στον ελληνικό χωροχρόνο. Ούτε, βέβαια, μόνο μέσα από τους τόπους και τα σημεία της, όπου το πράσινο της βλάστησης και της ευφορίας βρίσκεται σε απόλυτη ισορροπία με το τραχύ και το μυστηριακό των βουνών. Εκεί, σ’ αυτούς τους τόπους υπάρχει ο άνθρωπος, που πλάθει και δημιουργεί, αυτός που περπατά σε κάθε της σημείο, που συλλογίζεται και συνομιλεί, αυτός που φροντίζει και πραγματοποιεί αυτά που θέλει, αυτά που αναζητά, αυτά που αγαπά. Εκεί, σ’ αυτούς τους τόπους υπάρχει ο άνθρωπος που ζει αυτήν τη Γη και την κατοικεί.

Συνέχεια

Advertisements

Επίπεδα ύφους και λεξικογραφία: η περίπτωση του ‘λαϊκού’


Στο Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας του Γ. Μπαμπινιώτη (ΛΝΕΓ) και στο Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής του Ιδρύματος Μ. Τριανταφυλλίδη (ΛΚΝ), κάθε λήμμα, όπως και κάθε σημασία του λήμματος, συνοδεύεται όταν αυτό επιβάλλεται, από μία ένδειξη επιπέδου γλώσσας, αλλά και του τύπου του προφορικού ή του γραπτού λόγου σε κάποια συγκεκριμένη περίσταση επικοινωνίας. Οι διαφορετικές αυτές εκφορές του λόγου (τα επίπεδα γλώσσας) σημειώνονται για να δοθεί στον χρήστη η δυνατότητα να επιλέγει το επίπεδο που θα του εξασφαλίσει την επιθυμητή και αποτελεσματική γλωσσική επικοινωνία (ΛΚΝ 1998: ιη’). Συχνά πρόκειται για λέξεις με τη ίδια σημασία, η λέξη όμως που θα προτιμηθεί εξαρτάται από τις περιστάσεις στις οποίες θα χρησιμοποιηθεί.

Στο ΛΝΕΓ παρέχονται τριών ειδών χαρακτηρισμοί που εμφανίζονται, όπου χρειάζεται, στην αρχή της σημασίας του λήμματος. Οι χαρακτηρισμοί αφορούν:

  • το πώς, το ύφος με το οποίο χρησιμοποιείται μια σημασία και στο πόσο στη συχνότητα της χρήσης του (αρχαιοπρεπές, λόγιο, καθημερινό, οικείο, σπάνιο κ.λπ.).
  • το πού, το είδος της γλωσσικής επικοινωνίας, όταν χρησιμοποιείται μια σημασία (λογοτεχνία, λαϊκή γλώσσα, διάλεκτοι, αργκό κ.ά.).
  • το γιατί, τον σχολιασμό που επιδιώκει ο ομιλητής, όταν χρησιμοποιεί μια σημασία (ειρωνική χρήση, σκωπτική, υβριστική, μειωτική, εκφραστική κ.λπ.).

Συνέχεια