Αλλοτινά… και πάει λέγοντας


Το κείμενο αυτό έχει δημοσιευτεί στο περιοδικό του Συλλόγου Ναξιωτών Αγίων Αναργύρων «Οι Νάξιοι».

naxos-1960.gif

Νάξος, 1960. Αρχείο Δελλαρόκα.

«Νάξος, μια αιωνιότης»…
σ’ αυτή τη φράση ένας Γάλλος περιηγητής του 19ου αιώνα συμπύκνωσε όλες του τις εντυπώσεις γι’ αυτή τη μικρή στάλα γης, που βρέχεται από τα καταγάλανα νερά του Αιγαίου. Αλλά θαρρείς πως αυτή η Γη δε βρέχεται απλά, αλλά περικυκλώνεται από αυτό, χορεύοντας μαζί του έναν ατέρμονα αντικριστό μπάλο, που με τους ποικίλους του ρυθμούς και τους αμέτρητους σκοπούς, άλλοτε γαληνεύει και σαγηνεύεται από τη φανέρωση του έρωτά του προς αυτήν και άλλοτε πάλι αναταράζεται και πολιορκείται με τις φουρτούνες και τα μανιασμένα κύματα.

Η Νάξος είναι ένα κομμάτι γης, που κάθε σπιθαμή της καταδεικνύει τον προσωπικό της χαρακτήρα, έτσι όπως έχει διαμορφωθεί στο πέρασμα του χρόνου και που μ’ αυτόν τον τρόπο διαφοροποιείται απ’ όλα τα κυκλαδονήσια και αναμφισβήτητα στέκει μοναδική, ανάμεσα στο Τότε και το Τώρα. Αυτή, όμως, η ιδιαιτερότητα της Νάξου δεν διακρίνεται μόνο μέσα από τα μνημεία και τα ευρήματά της, από αυτούς τους αδιαφιλονίκητους μάρτυρες της παρουσίας της στον ελληνικό χωροχρόνο. Ούτε, βέβαια, μόνο μέσα από τους τόπους και τα σημεία της, όπου το πράσινο της βλάστησης και της ευφορίας βρίσκεται σε απόλυτη ισορροπία με το τραχύ και το μυστηριακό των βουνών. Εκεί, σ’ αυτούς τους τόπους υπάρχει ο άνθρωπος, που πλάθει και δημιουργεί, αυτός που περπατά σε κάθε της σημείο, που συλλογίζεται και συνομιλεί, αυτός που φροντίζει και πραγματοποιεί αυτά που θέλει, αυτά που αναζητά, αυτά που αγαπά. Εκεί, σ’ αυτούς τους τόπους υπάρχει ο άνθρωπος που ζει αυτήν τη Γη και την κατοικεί.


Ανάμεσα σ’ αυτούς τους ανθρώπους, που έχουν απόλυτα εναρμονίσει και διαμορφώσει τη ζωή τους με τα δεδομένα της γης, που κατοικούν, εκεί θα αναζητήσω τη Νάξο. Μέσα σε ιστορίες και θύμησες νοσταλγικές, είτε φέρνουν χαρά, είτε λύπη, μέσα στους χαρακτήρες ανθρώπων, τα διακριτά σημεία των οποίων διαγράφονται μέσα στην σκληρή πραγματικότητα και το απρόσμενο της ζωής, μέσα στην αγραμματοσύνη, αλλά και την ευστροφία τους για τα απλά και τα σύνθετα που βιώνουν, μέσα στην απλότητα και την ευθύτητά τους.

Χαρακτηριστικό αναπόσπαστο του μεγαλύτερου ποσοστού των Ναξιωτών είναι η ετοιμολογία τους, τόσο σε απλές συνομιλίες με τους συγχωριανούς τους, όσο και στις καταστάσεις της ζωής. Ναξιώτες ξενιτεμένοι στην Αθήνα, φέρνοντας στο νου τους θύμησες για τη ζωή τους πριν φύγουν από το νησί, νοσταλγικά αναπολούν τον τύπο εκείνο του ανθρώπου, που δεν είχε τελειώσει ούτε καν το δημοτικό, ωστόσο ήξερε να μιλά εκεί που πρέπει και όπως πρέπει, μη λαμβάνοντας υπόψη του, βέβαια, τις συνέπειες των λόγων του. Αλλά αυτό ίσως είναι μια άλλη ιστορία…

Παράδειγμα της ετοιμολογίας των Ναξιωτών αποτελεί και το παρακάτω περιστατικό, το χρονικό εντοπισμό του οποίου δεν μπόρεσα να καθορίσω. Πρωταγωνιστής είναι ένας Απεραθίτης, ο Μαργαριτογιώργης, ο οποίος φημιζόταν για τη ντομπροσύνη και την ευστροφία του. Συνάντησε, λοιπόν, στο δρόμο του, ένα απόγευμα, έναν συγχωριανό του, ο οποίος ανάμεσα σ’ όλες τις άλλες ερωτήσεις που του έκανε, τον ρώτησε και αυτό: «Τι κάνουν τα ζα;». Ο Μαργαριτογιώργης, δίχως να σκεφτεί πολύ, του απάντησε: «Βουρβουλιές». Τον ξαναρώτησε, όμως, ο συντοπίτης του, νομίζοντας πως δεν κατάλαβε την ερώτηση: «Πως πάνε σε ρωτώ…» και εκείνος του απάντησε με φυσικότητα: «Με τα τέσσερα!!».

Το ίδιο πρόσωπο, ο Μαργαριτογιώργης, είναι πρωταγωνιστής και στο επόμενο περιστατικό που θα παραθέσω, όπου φαίνεται ο χειρισμός κάποιων καταστάσεων με πρόκληση γέλιου, τόσο από αυτούς που το βίωσαν, όσο και από αυτούς που αργότερα το άκουσαν. Είχε, λοιπόν, κατέβει ο Μαργαριτογιώργης στην Τραγαία, μαζί με τον γάιδαρό του για διάφορα ψώνια και συγκεκριμένα για ν΄ αγοράσει ένα τσουβάλι αλεύρι. Πήγε στο μπακάλη, αγόρασε το τσουβάλι και επιστρέφοντας στο γάιδαρο, προσπάθησε να το φορτώσει. Έτσι κι έκανε, αλλά δυστυχώς ο γάιδαρος δεν προχωρούσε, όσο κι αν ο Μαργαριτογιώργης προσπαθούσε να τον κάνει να ξεκινήσει. Κατεβαίνει, λοιπόν, από τον γάιδαρο, ξεφορτώνει το τσουβάλι με το αλεύρι και το φορτώνει στον δικό του ώμο. Ανεβαίνει πάλι στο γαϊδούρι, αλλά και πάλι ο γάιδαρος δεν πήγαινε, ούτε μπροστά ούτε πίσω. Ο Μαργαριτογιώργης, τότε, φώναξε δυνατά: «Ω, που να σε κόψουν τ’ αργισμένα… Τόση ώρα που το σήκωνες εσύ δεν επάαινες… τώρα που το σηκώνω ‘ω, γιάντα δε πας;»

Άλλο παράδειγμα, που αποδεικνύει την ευστροφία των Ναξιωτών είναι και ένα περιστατικό με τον Απεραθίτη, Δημητράκη του Λευτεραντώνη. Όπως κάθε βράδυ, η γυναίκα του η Σοφία του έφτιαχνε ζεστό φασκόμηλο για να πιεί. Ένα βράδυ, όμως, στην ερώτηση της γυναίκας του, αν ήθελε να πιεί το ζεστό ρόφημά του, ο Δημητράκης είπε τα εξής λόγια: «Σοφιά… να την πιω τη φασκομηλιά, αλλ’ όχι με παρέα. Θέλω να τη πιω μοναχός…». Απόρησε η Σοφιά και του απάντησε: «Ω, μα τσ’ άλλες φορές μοναχός σου δα δεν τη πίνεις; Ήρθε κανείς και ηπιέ τηνε;». Ο Δημητράκης της απάντησε: «Φέρνεις μου και παρέα…». Η Σοφία δεν μπόρεσε να καταλάβει και του απάντησε: «Τι σου φέρνω;». Κι ο Δημητράκης, αμέσως αποκρίθηκε λέγοντας: «Εεεε, το παξιμάδι…!».

Σ’ ένα δικαστήριο που είχε, ως συνήθως, ο Δημητράκης στην Τραγαία, ο δικαστής, γνωρίζοντας την ετοιμολογία του και τις έξυπνες απαντήσεις που έδινε, του έκανε την εξής πρόταση: «Κοίτα, Δημητράκη, αν μου δώσεις απάντηση σ’ αυτό που θα σε ρωτήσω, θα σ’ αθωώσω… Γιατί τα μαλλιά σου είναι άσπρα και το μουστάκι σου είναι μαύρο;». Κι αμέσως ο Δημητράκης του απάντησε: «Γιατ’ είναι είκοσι χρόνια πιο μεγάλα τα μαλλιά από τα ‘ένια…».

Ιστορίες σαν αυτές που αναφέρθηκαν παραπάνω υπάρχουν πολλές κι αν υποστηρίξει κανείς πως δε συνέβησαν, όχι μόνο κάνει μεγάλο λάθος, αλλά κυρίως υποτιμά αυτούς τους ανθρώπους, τους προγόνους του, που ανάμεσα στη σκληρή δουλειά στ’ αμπέλια και τα περιβόλια, στα ορυχεία και στ’ αγώγια, ανάμεσα στα πλείστα προβλήματα, από την επιβίωση μέχρι και άλλα πιο σύνθετα, έβρισκαν πάντα κουράγιο να αστειευτούν με το διπλανό τους. Έστω, και αυτό το υποτυπώδες σκάσιμο του χαμόγελου συντελούσε στη μόνιμη ζωντάνια που τους διέκρινε, μια ζωντάνια απλή, αλλά τόσο πηγαία και αληθινή.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s