Στοιχεία από τις εθιμικές συνήθειες της Αποκριάς στη Νάξο


Ανανέωση: 8.3.2016

Τζαμπουνοντούμπακα στ' Απεράθου (αρχείο Αντώνη Σταυριανού)

Τζαμπουνοντούμπακα στ’ Απεράθου (αρχείο Αντώνη Σταυριανού).

Η Νάξος των νεότερων χρόνων μπόρεσε να διατηρήσει, ασυνείδητα ίσως, παραδόσεις και στοιχεία της αρχαιότατης διονυσιακής λατρείας και αθηναϊκών εορτών, όπως τα Ανθεστήρια, μέσα από αποκριάτικες εθιμικές συνήθειες, που όχι τυχαία λαμβάνουν χώρα την ίδια ακριβώς περίοδο του χρόνου, όπως και στην αρχαιότητα. Κυρίαρχο στοιχείο των αποκριάτικων εθίμων της Νάξου είναι το άφθονο κρασί, η περίσσια ευθυμία, οι μόσκαροι, τα πειράγματα, οι χοροί και τα τραγούδια.

_________________________

Χοιροσφά'ια στ' Απεράθου (αρχείο Αντώνη Σταυριανού).

Χοιροσφά’ια στ’ Απεράθου (αρχείο Αντώνη Σταυριανού).

Το Σάββατο της προφωνής εβδομάδος και την κρεατινή Δευτέρα, στα χωριά της Νάξου σφάζουν τους χοίρους, γίνονται δηλαδή τα λεγόμενα χοιροσφραΐσματα (μπορείτε να δείτε εδώ ένα ενδεικτικό βίντεο από τ’ Απεράθου, όπως καταγράφηκαν από το κανάλι Ζευς τον Φλεβάρη του 2009). Γυναίκες και άνδρες διασκεδάζουν με τα βιολιά, τις τζαμπούνες και τα ντουμπάκια, ενώ οι νέοι και οι νέες την τσικνοπέμπτη «μοσκαρώνουνται». Πηγαίνουν, λοιπόν, από σπίτι σε σπίτι, πίνοντας άφθονο κρασί, χορεύοντας και τραγουδώντας κοτσάκια, το μεγαλύτερο ποσοστό των οποίων είναι γεμάτο από βωμολοχίες και πειράγματα ποικίλου περιεχομένου. Οι γυναίκες φορούν ανδρικά ρούχα και οι άνδρες γυναικεία, άλλοι υποκρίνονται το γιατρό, τη μαμή, την έγκυο, τον γέρο και τη γριά, αλλά και γνωστούς αστείους χωρικούς τύπους. Άλλοι φορούν μουτσούνες θέλοντας να κρύψουν την πραγματική τους ταυτότητα, κάποιος προσποιείται το νεκρό μέσα σε ψευδο-φέρετρο, ενώ ακολουθείται η νεκρώσιμη ακολουθία με σκωπτικά όμως λόγια.

Συνέχεια

Χορευτικά δρώμενα της Αποκριάς στη Νάξο


Χορευτικά δρώμενα της Αποκριάς στη Νάξο

Πρόκειται για άρθρο του Σταύρου Σπηλιάκου, Δρ. Χορολογίας Ελληνικού Παραδοσιακού Χορού.
Αποτελεί Ανακοίνωση που δημοσιεύθηκε στα Πρακτικά του 6ου Διεθνούς Συνεδρίου (”Εθνογραφία του Χορού”) της Διεθνούς Οργάνωσης Λαϊκής Τέχνης (Δ.Ο.Λ.Τ.) της Unesco C. Αθήνα 1992, σ. 22-31. Αναδημοσιεύθηκε, επίσης, στο περιοδικό “ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΑ”¨, τ. 38, 1994, σ. 43-48.