Καλαμαθιανό: ‘ια τα μάθια μας μόνου


Η επαφή μου με τον παραδοσιακό χορό, και δη τ’ αξώτικα, μετρά πολλά χρόνια πίσω. Θυμάμαι τον εαυτό μου στο εξοχικό του θείου μου του Γιάννη στη Λούτσα -ήμουν δεν ήμουν 4 χρόνων, εκεί στα μέσα της δεκαετίας του ’80- να χορεύω μαζί με τον ξάδελφό μου τον Γιάννη κάτι που θα προσιδίαζε σε μπάλλο. Οικεία και αγαπημένη μνήμη στο μυαλό: δύο μικρά κοπελάκια να χορεύουν σαν ζευγάρι, ενώ ακούγεται στο κασετόφωνο η Ειρήνη Κονιτοπούλου Λεγάκη·το κοριτσάκι να κουνά τον κορμό του, αριστερά-δεξιά, με τα χέρια στη μέση και το αγοράκι με τα χέρια σε έκταση, στο ύψος των ώμων του, να προσπαθεί να σταυρώσει τα πόδια του και να κάνει, ενίοτε, και κανένα τσαλίμι. Το είδε πριν που το έκανε ο θείος του και θέλει να το κάνει και αυτό…

Κάπως έτσι θυμάμαι την πρώτη μου επαφή με τους αξώτικους χορούς, τον συρτό, τον μπάλλο -πόσο ντρεπόμουν, θυμάμαι, να με χορεύουν μπάλλο!-, τον καλαμαθιανό και τη βλάχα. Σε γενέθλια, γιορτές και γλέντια, τότε που άνοιγαν τα σπίτια, γιατί και οι καρδιές τότε ήταν ανοιχτές, τα χαλιά μαζεύονταν και μέσα σε ελάχιστα τετραγωνικά στηνόταν χορός. Ο παππούς χόρευε την εγγόνα, η γιαγιά χόρευε με την αδελφή της και τις συνομήλικές της, οι μικροί ακολουθούσαν στο τέλος… Κάπως έτσι ήταν τα πράγματα… Μετά ήρθαν και οι σύλλογοι και τα χορευτικά… Και κει μάθαμε πως δεν υπάρχει μόνο απεραθίτικη βλάχα, μα και κινιδαριώτικη, φιλωτίτικη, μελανίτικη, κορωνιδιάτικη, κεραμιώτικη, κωμιακίτικη κ.ο.κ. Δεν υπήρχε μόνο το καλαμαθιανό, όπως απαντά στ’ Απεράθου, αλλά και η παραλλαγή του στα υπόλοιπα χωριά. Δεν υπάρχει μόνο το βοσκίστικο ύφος, το βαρύ συρτό με τα κρατήματα και τα κοψίματα, μα και ο πιο αεράτος συρτός, όπου τα πόδια σου νιώθεις πως δεν πατούν στη γη την ώρα που χορεύεις… Βλέπαμε άλλους Αξώτες να χορεύουν στα γλέντια· και τολμώ να πω πως μερικές φορές θεωρούσαμε τον χορό τους ζαβό… Βλέπαμε, όμως, τα πόδια τους, χορεύαμε και μεις μαζί τους, μιμούμασταν αρχικά. Μέχρι να βρούμε το δικό μας προσωπικό ύφος. Μέχρι να αφήσουμε τη ντροπή στην άκρη και να απελευθερωθούμε πάνω στον χορό! Πάντα, όμως, σύμφωνα με τις νόρμες και τους κανόνες. Όταν ο παππούς μου ο Μαρθαίος ήθελε να με χορέψει συρτό, έπρεπε οπωσδήποτε να με πιάσει με το μαντήλι. Η γιαγιά μου χόρευε συρτό ή καλαμαθιανό, αλλά χόρευε άλλες γυναίκες. Όχι άντρες. Αν στον κύκλο που στηνόταν υπήρχε άντρας, αυτός θα ‘ταν που θα έσερνε και τον χορό. Ποτέ το αντίθετο… Αυτός ο άντρας κάποια στιγμή θα άλλαζε και ντάμα, θα άφηνε αυτή που είχε δίπλα του και θα άρπαζε -ίσως και λίγο άγαρμπα κάποιες φορές- τη δεύτερη ή την τρίτη γυναίκα που χόρευε μαζί και θα την έβαζε στ’ αριστερά του. Στον μπάλλο, είτε σε χόρευε συγγενής είτε σε χόρευε ο συνομήλικός σου στο χορευτικό, τα μάτια σου ήταν μονίμως στραμμένα προς το έδαφος. Ντρεπόσουν ν’ ανταλλάξεις την έντονη ματιά του καβαλιέρου σου, που σε κυνηγούσε και έπρεπε να του ξεφύγεις. Εκεί φαινόσουν αν ήσουνα χορεύτρα. Μπορούσες να του γλιτώσεις; Τότε ήσουν καλή! Αλλιώς…

Συνέχεια

4 χρόνια Φωτεινή Παντογνώστρα

Παράθεμα


50.000 επισκέψεις… Το ξέρω, δεν είναι δα και τόσες πολλές! Μ’ άρεσε όμως που στρογγυλοποιήθηκε ο αριθμός! Αυτόν τον μήνα, συγκεκριμένα στις 13 του Νοέμβρη, η Φωτεινή Παντογνώστρα έκλεισε και 4 χρόνια παρουσίας στα ηλεκτρονικά μπλογκοδρώμενα! Θα μ’ άρεσε η 50.000οστή επίσκεψη να γινόταν πριν μερικές μέρες, θα ‘δινε δηλαδή και μια δόση «τελεολογική», μιας σύμπτωσης που deep down είναι σκόπιμη. Αλλά δεν ήταν τυχαίο! Νομίζω;;!!

Σας ευχαριστώ που με επισκέπτεστε και με τιμάτε με τα σχόλιά σας και κυρίως την παρουσία σας!!