Στυλιανός Δέτσης: «Προσωπικότητες της Νάξου (των τριών τελευταίων αιώνων)»


Αναδημοσίευση από παρουσίαση
που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Οι Νάξιοι»
(τεύχος 18, 2004)

Το βιβλίου του Στυλιανού Δέτση "Προσωπικότητες της Νάξου (των τριών τελευταίων αιώνων)".

Στυλιανός Μ. Δέτσης, Προσωπικότητες της Νάξου (των τριών τελευταίων αιώνων), Αθήνα 2003.

Σύντομη Παρουσίαση

«Παινέψατε τόσο τους καλούς ώστε απ’ αυτό να ενοχλούνται οι αδιάφοροι και να ντρέπονται οι κακοί. Τότε θα δείτε τι αποτελέσματα μπορεί να φέρει αυτή η τακτική»… Αυτή η φράση του Αδαμάντιου Κοραή βρίσκεται, όχι βέβαια τυχαία, σε μια από τις πρώτες σελίδες του βιβλίου του αλησμόνητου Στυλιανού Μ. Δέτση «Προσωπικότητες της Νάξου των τριών τελευταίων αιώνων»… Ο Στυλιανός Δέτσης, ένας άνθρωπος πληθωρικός, γεμάτος αγάπη για τους ανθρώπους, με δεινή συγγραφική ικανότητα, μα πάνω απ’ όλα «δάσκαλος», θέλησε να καταγράψει σ’ ένα βιβλίο την προσφορά μεγάλων προσωπικοτήτων, επιστημόνων αλλά και ανθρώπων που διεκδίκησαν μια σημαντική θέση στους τομείς της κοινωνικής και πολιτικής ζωής, οι οποίοι είχαν ένα κοινό γνώρισμα, την καταγωγή τους από τη Νάξο.

Ο ίδιος ο συγγραφέας γράφει στο προλογικό του σημείωμα: «Η ιδέα για τη δημιουργία του γεννήθηκε μέσα μου όταν διαπίστωσα ότι ένα μεγάλο μέρος των συμπατριωτών μου δεν γνώριζε καθόλου τις μεγάλες και μικρότερες μορφές του νησιού μας που έσπειραν τον καλό σπόρο τους για την πνευματική, πολιτιστική, ηθική και κοινωνική άνοδο των κατοίκων της ευάνδρου Νάξου, αλλά και του ευρύτερου χώρου γενικότερα…». Έχοντας από νωρίς συνειδητοποιήσει ότι ένα τέτοιου είδους εγχείρημα θα συναντούσε στην πορεία του αρκετές δυσκολίες, αντικειμενικές και υποκειμενικές, προσπάθησε και κατάφερε να συγκεντρώσει το υλικό του, μελετώντας βιβλία, εγκυκλοπαίδειες, περιοδικά, εφημερίδες και αρχεία διαφόρων εποχών. Αλλά ακόμη και η υποκειμενική αξιολόγηση αυτού του υλικού δεν ήταν λιγότερο σοβαρή και επίμοχθη πράξη. Ωστόσο, ο απώτερος σκοπός της εργασίας του, η κατάδειξη δηλαδή του έργου και της προσφοράς ξεχωριστών ανθρώπων του νησιού, που θα μπορούσαν να γίνουν παραδείγματα μίμησης για τις νεότερες γενιές, του έδωσε και τη δύναμη για να συνεχίσει την καταγραφή του πνευματικού δυναμικού της Νάξου.

Ήδη από το προλογικό του σημείωμα ο συγγραφέας σημειώνει ότι αρκετοί Νάξιοι παραλείφθηκαν, «δεν μπορούσε όμως να γίνει διαφορετικά, υπάρχουν σοβαροί λόγοι: υποκειμενικοί, αντικειμενικοί, μεγάλος χρόνος ενασχόλησης, οικονομική στενότης και ο κυριότερος ότι είναι πάρα πολλοί οι ευρισκόμενοι στη λίστα για βιογράφηση». Παρόλ’ αυτά η αρχή έγινε και δεν αποκλείεται η συνέχιση της προσπάθειας από κάποιους άλλους στο μέλλον.

Η δομή του βιβλίου είναι η εξής: αποτελείται από το προλογικό σημείωμα, ένα σύντομο βιογραφικό και εργογραφικό σημείωμα του συγγραφέα και 135 κεφάλαια, στα οποία βιογραφούνται οι προσωπικότητες της Νάξου. Πρόκειται για ένα καλαίσθητο και ιδιαίτερα προσεγμένο βιβλίο, την έκδοση του οποίου επιμελήθηκε ο Μιχάλης Φακίνος, ενώ την καλλιτεχνική επιμέλεια είχε ο Αποστόλης Ν. Σαχάς.

Η καταγραφή των Νάξιων γίνεται με αλφαβητική σειρά και παρελαύνουν οι εξής προσωπικότητες: 2 Άγιοι, ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης και ο Άγιος Νικόλαος Πλανάς, 2 Πατριάρχες, ο Κωνσταντινουπόλεως Άνθιμος Γ’ και ο Αντιόχειας Μεθόδιος, 2 Μητροπολίτες: ο Νικόδημος Βαλληνδράς και ο Αμβρόσιος Β’, ο επίσκοπος Κυανέων Χρυσόστομος Μαυρογιαννόπουλος, ο αρχιμανδρίτης ο Νεόφυτος Παγίδας, 3 ακαδημαϊκοί, ο Νικόλαος Εξαρχόπουλος, ο Ιωάννης Παπαδάκης και ο Ιάκωβος Στ. Καμπανέλλης, 3 πρυτάνεις Πανεπιστημίου Αθηνών; ο Νικόλαος Εξαρχόπουλος, ο Θρασύβουλος Βλησίδης και ο Στυλιανός Κορρές, 2 πρυτάνεις Ε.Μ.Π., ο Δημοσθένης Πρωτοπαπαδάκης και ο Αντώνης Φραγκίσκος, 1 πρύτανης του Παντείου Πανεπιστημίου, ο Δημήτριος Κόρσος, 2 αντιπρυτάνεις του Ε.Μ.Π., ο Μανώλης Πρωτονοτάριος και ο Μανώλης Δρυς, 6 καθηγητές Φιλοσοφικής Σχολής, ο Δημήτριος Οικονομίδης, ο Βασίλειος Σφυρόερας, ο Στέφανος Ήμελλος, ο Γεώργιος Στ. Κορρές, ο Βασίλειος Μανδηλαράς και ο Ιωάννης Κ. Προμπονάς, 2 καθηγητές της Νομικής, ο Γεώργιος Αλέξανδρος Μαγκάκης και ο Παναγιώτης Παυλόπουλος, 1 καθηγητής της Φυσικομαθηματικής, ο Δημήτριος Φακίνος, 6 καθηγητές της Ιατρικής, ο Δημήτριος Μπάκαλος, ο Ιωάννης Χωματάς, ο Δημήτριος Κορρές, ο Νικόλαος Γαλάνης, ο Δημήτριος Σιδερής, ο Νικόλαος Σοφικίτης, 1 καθηγήτρια Οδοντιατρικής, η Αικατερίνη Δοντά, 5 καθηγητές Ε.Μ.Π., ο Μανώλης Ζευγώλης, ο Μανώλης Δρυς ή Δρης, ο Ιάκωβος Βενιέρης, ο Γεώργιος Κορρές, Εμμανουήλ Πρωτονοτάριος, 1 καθηγητής του Γεωπονικού Πανεπιστημίου, ο Γεώργιος Μαυρογιαννόπουλος, 1 καθηγητής σχολής Ικάρων, ο Μιχάλης Κατσάνης.

Από τον χώρο της Μέσης Εκπαίδευσης βιογραφούνται ο Μιχάλης Μαργαρίτης, ο Γεώργιος Παγίδας, ο Ιάκωβος Ναυπλιώτης, ο Ιωάννης Βερώνης, ο Αντώνης Κατσουρός, ο Γεώργιος Ζευγώλης, ο Εμμανουήλ Ψαρράς, ο Στέλιος Γρύλλης, ο Νίκος Κεφαλληνιάδης, οι περισσότεροι με ζηλευτή συγγραφική δράση Από τον χώρο της Δημοτικής Εκπαίδευσης βιογραφούνται ο Στυλιανός Παραράς και ο Γεώργιος Μελισσηνός.

Ο χώρος της μουσικής αντιπροσωπεύεται από τον Γεώργιο Κοκκολιό και τον Γιώργο Κονιτόπουλο. Από τον χώρο των εικαστικών τεχνών βιογραφούνται ο Γρηγόρης Ζευγώλης, η Ελένη Πρωτοπαπαδάκη-Παπακωνσταντίνου, ο Νικόλαος Κατσουρός, ο Πολύκλειτος Ρέγκος, ο Γιώργος Πολυκράτης, ο Ηλίας Λιαούρης και ο Αποστόλης Σαχάς.
Από τον ευρύτερο λογοτεχνικό χώρο βιογραφούνται ο Πέτρος Γλέζος, ο Νίκος Σφυρόερας, ο Γιώργης Προμπονάς, ο Δημήτριος Κόκκος, ο Μιχάλης Δαμιράλης, ο Κώστας Μαντζουράνης, ο Αναστάσιος Ζευγώλης, ο Ιωάννης Ματζουράνης, ο Νικόλας Πρωτονοτάριος, η Διαλεχτή Ζευγώλη- Γλέζου, η Μιρέλλα Λαλιώτου – Ναυπλιώτου, η Ειρήνη Γαβαλλά- Γρύλλη και η Ειρήνη Μαστοροπούλου- Ναυπλιώτη, η Ειρήνη Μάρκου, ο Αντώνης Αγιοπετρίτης, ο Βασίλης Αγγελής, ο Γιάννης Βερώνης, ο Γιάννης Χουζούρης και ο Ιάκωβος Ψαρράς.

Ο χώρος της Θέμιδος αντιπροσωπεύεται από τον Νικόλαο Καβαλλιέρο, Γιώργο Ναυπλιώτη και Γεώργιο Τζαννετή. Οι Ένοπλες δυνάμεις από τους Νικόλαο Μυκόνιο, Χρήστο Πραντούνα, Ιάκωβο Βαζαίο, Λογοθέτη Ελευθερίου, Εμμανουήλ Μαρούλη, Δημήτριο Αυλητή και Γεώργιο Δέτση.

Το λειτούργημα του γιατρού εκπροσωπείται από τους Μάρκο Βαλληνδρά, Μανώλη Μπαρδάνη, Γιαννούλη Μανωλά, Γεώργιο Βερώνη, Νικόλαο Ορφανό και Δημήτρη Μπάκαλο. Ιατροί ερευνητές ο Εμμανουήλ Κώτσος, Νίκος Πρωτονοτάριος και Νικόλαος Σοφικίτης
Οι βιογραφούμενοι πολιτικοί είναι οι εξής: Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης, Αριστείδης Πρωτοπαπαδάκης, Πέτρος Ευριπαίος, Γ.Β. Μαγκάκης, Γεώργιος Αλέξανδρος Μαγκάκης, Γεώργιος Ανωμερίτης, Γεώργιος Αγαπητός, Αντώνιος Μαγκάκης, Μιχάλης Πρωτοπαπαδάκης, Νίκος Λεβογιάννης, Ελευθέριος Μυκόνιος, Γεώργιος Δεμενεόπουλος, Μανώλης Γλέζος, Αντώνιος Μπαρότσης, Δημήτριος Κοπελούζος, Γιάννης Θεωνάς, Λεονάρδος Χατζηανδρέου, Γιάννης Χωματάς, Ιωάννης Καλογείτονας, Λάζαρος Θεόφιλος, Βασίλειος Κορρές, Ιωάννης Ααρών, Δημήτριος Εμμ. Προμπονάς, Δημήτριος Ηλ. Προμπονάς, Δημήτριος Μελισσηνός, Κώστας Λατίνας, Βασίλης Κόκκοτας, Νικόλας Βασιλάκης, Ιωάννης Λιανόπουλος, Κωνσταντίνος Κουφόπουλος, Νικηφόρος Μανδηλαράς,.

Η δημοσιογραφία αντιπροσωπεύεται από τον Μάνο Χωριανόπουλο και Δημήτριο Φραγκούλη, ενώ επίσης βιογραφούνται οι: Μανώλης Σέργης, διδάκτωρ λαογραφίας, Γεώργιος Μαστορόπουλος, αρχαιολόγος, Ιωάννης Δελλαρόκας, ιστοριοδίφης και φαρμακοποιός, Ιάκωβος Εμμ. Καμπανέλλης, ιστοριοδίφης και συγγραφέας, Στέλιος Μανωλάς, ποδοσφαιριστής, ο Ιάκωβος Πολίτης, ευεργέτης Τραγαίας, Ιωάννης Παπαρηγόπουλος, Φιλικός και διπλωμάτης, ο Αντώνης Πρωτονοτάριος, πρεσβευτής και ο Γεώργιος Βαλληνδράς, ο Τραγαιάτης ήρωας.

Η δομή κάθε κεφαλαίου έχει συνήθως την εξής μορφή: ως τίτλος τίθεται το όνομα του βιογραφούμενου και υπότιτλος η ιδιότητά του, η οποία συχνά είναι σύνθετη. Ο βιογραφούμενος συνοδεύεται από την εικόνα ή τη φωτογραφία του, ενώ ακολουθούν τα βιογραφικά στοιχεία του (τόπος και χρόνος γέννησης, παιδικά χρόνια, σπουδές, συγγραφική δραστηριότητα, αξιολογική κρίση του συγγραφέα η οποία είναι αντικειμενική και καλοπροαίρετη, συχνά ενθουσιώδης αλλά όχι υπερβολική). Άλλες φορές το κεφάλαιο εισάγεται με την αξιολογική κρίση και αυτό δεν γίνεται τυχαία παρά μόνο όταν ο συγγραφέας επιθυμεί να εξάρει ακόμη περισσότερο την προσωπικότητα την οποία επεξεργάζεται.

Ο Στυλιανός Δέτσης, ένας πραγματικός λόγιος προσπάθησε και κατάφερε με τις «Προσωπικότητες της Νάξου των τριών τελευταίων αιώνων» να καταγράψει την προσφορά των Ναξίων στον πνευματικό, κοινωνικό και όχι μόνο χώρο. Γι’ αυτό και το συγκεκριμένο βιβλίο αξίζει να κατέχει μια πολύτιμη θέση σε κάθε Ναξιώτικη ή μη βιβλιοθήκη.

Advertisements

2 thoughts on “Στυλιανός Δέτσης: «Προσωπικότητες της Νάξου (των τριών τελευταίων αιώνων)»

  1. Θα μπορούσατε να μου πείτε από πού μπορεί κάποιος να αγοράσει το συγκεκριμένο βιβλίο?? Ευχαριστώ.

    • Καλησπέρα σας.
      Αν δεν κάνω λάθος, το βιβλίο αυτό πρέπει να υπάρχει στα βιβλιοπωλεία της Νάξου (στη Χώρα δηλαδή). Με μια αναζήτηση που έκανα τώρα, είδα ότι υπάρχει και σε κάποιο βιβλιοπωλείο εδώ στην Αθήνα. Ήταν αυτοέκδοση, γι’ αυτό και δεν σας παραπέμπω σε κάποιον εκδοτικό οίκο.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s