Πρόγραμμα Ε΄ Πανελλήνιου Συνεδρίου «Η Νάξος διά μέσου των αιώνων»


Ε΄ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ «Η ΝΑΞΟΣ ΔΙΑ ΜΕΣΟΥ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ»
Νάξος, Δημοτική Κοινότητα Απεράθου, 30 Αυγούστου-1 Σεπτεμβρίου 2013

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ*

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, 30 Αυγούστου 2013
18:00

ΑΓΙΑΣΜΟΣ από τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Παροναξίας Κ.Κ. Καλλίνικο.
Χαιρετισμοί:

  • Ιάκωβος Ναυπλιώτης-Σαραντηνός,Πρόεδρος Οργανωτικής Επιτροπής Ε΄ Συνεδρίου
  • Γιάννης Προμπονάς, Πρόεδρος Οργανωτικής Επιτροπής Δ΄ Συνεδρίου
  • Μανόλης Μαργαρίτης, Δήμαρχος Νάξου και Μικρών Κυκλάδων
  • Χριστίνα Γιακουμή, Πρόεδρος Δημοτικής Κοινότητας Απεράθου

ΚΗΡΥΞΗ ΕΝΑΡΞΕΩΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΤΟΥ Ε΄ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ
από τον Μανώλη Πρωτονοτάριο, ομότιμο καθηγητή του Ε.Μ. Πολυτεχνείο-πρώην Πρύτανη.

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ

1η ΣΥΝΕΔΡΙΑ : ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ
18:15-19:30
Πρόεδρος: Γιάννης Προμπονάς

  • Eιρήνη Λεγάκη και Μαυροειδής Μαυροειδόπουλος, Η αρχαιολογική έρευνα της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού στη Νάξο και τις Μικρές Κυκλάδες. Παλαιά και νέα δεδομένα.
  • Ανδρέας Βλαχόπουλος, Η Νάξος κατά τη 2η χιλιετία π.Χ. Νήσος Κρητο-Μυκηναϊκή ή Κυκλαδική;
  • Βασίλειος Λαμπρινουδάκης, Συνέχεια της συζήτησης για το όνομα της Νάξου.
  • Λεωνίδας Μπουρνιάς, «Δακρυόεν πολυπενθές»…Το ταφικό μνημείο του Ναξίου Αναξίλα στον Κεραμεικό.
  • Μαρία Σοφικίτου, Οι αρχαίοι πύργοι της Νάξου: παρατηρήσεις για τη χρήση τους και τη σχέση τους με το περιβάλλον.

19:30 – 19:45 ΣΥΖΗΤΗΣΗ

2η ΣΥΝΕΔΡΙΑ: ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΗΣ ΝΑΞΙΑΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ
19:45-21:15
Πρόεδρος: Ιωάννης Δ. Ποσάντζης

  • Μανόλης Δρης, Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης: ο δάσκαλος, ο επιστήμονας.
  • Ελένη Βελώνη, Ο Πρύτανης Νικόλαος Εξαρχόπουλος (1934-1935). Πανεπιστήμιο Αθηνών και δημόσιος λόγος.
  • Σοφία Ν. Μπαρδάνη-Σημαντήρη, Πέτρος Γλέζος.
  • Νίκος Δέτσης, Μια περιήγηση στο λογοτεχνικό και μεταφραστικό έργο του Νίκου Σφυρόερα.
  • Ιάκωβος Ναυπλιώτης-Σαραντηνός, Γεώργιος Κωνστ. Κονδύλης, «Μεγάλη ελπίς της ιατρικής επιστήμης».
  • Ιωάννης Ν. Βλασερός, Η ιστορία της ιατρικής στην Νάξο.

21:15-21:30 ΣΥΖΗΤΗΣΗ

ΔΕΙΠΝΟ

ΣΑΒΒΑΤΟ, 31 Αυγούστου 2013

3η ΣΥΝΕΔΡΙΑ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΥΘΟ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ
9:00-10:00
Πρόεδρος: Βασίλης Λαμπρινουδάκης

  • Βάιος Βαγιόπουλος, Η Αριάδνη στη Νάξο: Ov., Her. 10.
  • Σοφία Μπελιώτη, Κυδίππη – Πολυκρίτη: Δύο Νάξιες μυθολογικές φιγούρες στα βάθη των αιώνων.
  • Μαρικίτα Τριανταφύλλου και Γιάννα Σέργη, Σχέσεις ανθρώπου-ζώου στο λαϊκό, μαγικό, παραμύθι. Το παράδειγμα του «Πενταμπελά» (και της αλεπούς) από τη Νάξο.
  • Αλεξάνδρα Σφυρόερα, Όταν οι Νάξιοι εξιστορούσαν το παρελθόν τους: οι αφηγήσεις των πρώτων κατοίκων του νησιού και της Πολυκρίτης.

10:00-10:15 ΣΥΖΗΤΗΣΗ

4η ΣΥΝΕΔΡΙΑ: ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ
10:15- 11:15
Πρόεδρος: Στέφανος Ψαρράς

  • Knut Odegaard, Kastro Apalirou: The Capital of Byzantine Naxos?
  • Χαράλαμπος Πέννας, Προκαταρκτικές παρατηρήσεις σε δύο βυζαντινά μνημεία: Nαός Αγ. Γεωργίου στις Μέλανες – Φωτοδότης Δανακού.
  • Μαρία Μαγνήσαλη, Παρατηρήσεις για την Μονή των Ταξιαρχών στο Σαγκρί της Νάξου.
  • Αικατερίνη Δελλαπόρτα – Μαρία Τσάφου, Παναγία Ορφανή Σαγκρίου και Ταξιάρχης Μονιτσίων. Έργα αποκατάστασης από την 2η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων.

11:15-11:30 ΣΥΖΗΤΗΣΗ

5η ΣΥΝΕΔΡΙΑ: ΛΑΪΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ-ΟΝΟΜΑΤΩΝ
ΕΠΙΣΚΕΨΙΣ
11:30-12:15
Πρόεδρος: Αναστάσιος Ιακ. Ναυπλιώτης

  • Αντώνης Τζιώτης, Μητάτοι και αλώνια: Διατηρητέα μνημεία της τοπικής κοινωνικής και οικονομικής ιστορίας.
  • Κωνσταντίνος Ι. Τουμπακάρης, Ο μηχανολογικός εξοπλισμός του τυπικού ναξιακού νερόμυλου.
  • Μανόλης Τρανούδης, Τοπωνύμια του Σαγκριού.

12:15-12:30 ΣΥΖΗΤΗΣΗ

6η ΣΥΝΕΔΡΙΑ: ΝΑΞΙΩΝ ΛΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ: ΛΑΤΙΝΟΚΡΑΤΙΑ , ΟΘΩΜΑΝΟΚΡΑΤΙΑ (Ι)
12:30-13:15
Πρόεδρος: Αλέκος Φλωράκης

  • Αλεξάνδρα Κωσταρέλλη, Η παρουσία του επώνυμου αγίου στη μνημειακή ζωγραφική της Νάξου κατά τους 13ο και 14ο αιώνες.
  • Θανάσης Κωτσάκης, Η πολιτισμική όσμωση μεταξύ ελλήνων Ορθοδόξων και Λατίνων στη Νάξο (13ος-19ος αιώνες): η μαρτυρία των υλικών καταλοίπων.
  • Μαρία Δ. Μονδέλου, Η Καθολική Εκκλησία στη Νάξο μέσα από την έκθεση του επισκόπου Raphael Schiattini (1636)
  • Matteo Campagnolo, Επίπλωση και οικιακός εξοπλισμός στη Νάξο στις αρχές του ΙΗ΄ αι.

13:15-13:30 ΣΥΖΗΤΗΣΗ

7η ΣΥΝΕΔΡΙΑ: ΝΑΞΊΩΝ ΛΑΪΚΌΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΌΣ: ΛΑΤΙΝΟΚΡΑΤΙΑ, ΟΘΩΜΑΝΟΚΡΑΤΙΑ (ΙΙ)
13:30-14:45
Πρόεδρος: Μανώλης Πρωτονοτάριος

  • Ben Slot, Η Νάξος στην εποχή του δουκός Ιωάννη Δ΄.
  • Γωγώ Βαρζελιώτη, Η Τραγέδια του Αγίου Δημητρίου. Ένα παράδειγμα διαπολιτισμικής προσέγγισης στη Νάξο (1723).
  • Βάλτερ Πούχνερ, Ο λαϊκός πολιτισμός σε ναξιώτικα δραματικά έργα του 17ου-18ου αιώνα.
  • Marielle Martiniani-Reber, Υφάσματα ενδυμάτων και ένδυσης εσωτερικού χώρου στη Νάξο στις αρχές του ΙΗ΄ αι.
  • Δημήτριος Ράπτης, Αξίες, αντιλήψεις και νοοτροπίες των Ναξίων του 18ου αιώνα: η μαρτυρία των νοταριακών εγγράφων.

14:45-15:00 ΣΥΖΗΤΗΣΗ

ΓΕΥΜΑ

8η ΣΥΝΕΔΡΙΑ: ΝΑΞΙΩΝ ΛΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ: 19ΟΣ ΑΙΩΝΑΣ ΚΑΙ ΝΕΟΤΕΡΟΙ ΧΡΟΝΟΙ
17:15-18:30
Πρόεδρος: Ben Slot

  • Μαρία Γιουρούκου, Η παρουσία των γυναικών στο ημερολόγιο του υποπροξενείου της Δανίας στην Νάξο 1822-1827.
  • Μυρτώ Κατσιγίνη, Η σκολιανή γυναικεία φορεσιά στην Κωμιακή (1850 – 1970).
  • Γιάννης Βερώνης, Ανέκδοτες επιστολές του Δαμαριωνίτη Εμμανουήλ Κόκκινου από την Αμερική (αρχές 20ού αιώνα).
  • Μαριγώ Ψαρρά-Λιανοπούλου, Οι παραμάνες της Νάξου και η συμβολή τους στην οικογενειακή οικονομία και παιδαγωγία.
  • Μαρία Campagnolo-Ποθητού, Το χωριό του Βαρραβά και ο ξεχασμένος (;) χορός των Καλικατζάρων.

18:30-18:45 ΣΥΖΗΤΗΣΗ

9η ΣΥΝΕΔΡΙΑ: ΔΙΚΑΙΟ, ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΟΙ ΘΕΣΜΟΙ
18:45-19:45
Πρόεδρος: Μανώλης Δρης

  • Γεώργιος Ροδολάκης, Μύλοι στη Νάξο (16ος-19ος αιώνας). Συμβάσεις για την εκμετάλλευσή τους και σχέσεις ιδιοκτησίας.
  • Ευδοκία Κονδύλη, Όψεις του λαϊκού δικαίου από τα χωριά Κουρουνοχώρι και Μύλοι Μελάνων.
  • Λάζαρος Θεόφιλος, Οι πρώτες άμεσα εκλεγμένες δημοτικές αρχές της Νάξου (1866).
  • Βασίλειος Γαβαλάς, Το πρότυπο γάμου στη Νάξο κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα.

19:45-20:00 ΣΥΖΗΤΗΣΗ

10η ΣΥΝΕΔΡΙΑ: Τ’ ΑΠΕΡΑΘΟΥ (Ι): ΠΑΙΔΕΙΑ, ΝΟΟΤΡΟΠΙΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΑ, ΤΕΧΝΗ, ΠΟΙΗΣΗ
20:00-21:00
Πρόεδρος: Μίκης Πρωτοπαπαδάκης

  • Νίκος Γρατσίας, Οι Απεραθίτες και τα γράμματα.
  • Κατερίνα Παπαθωμά-Μαστοροπούλου, Η φιλολογία σήμερα σε σχέση με τους δεινούς Απεραθίτες φιλολόγους.
  • Μαρία Ξεφτέρη, «Άλι που να…»: Λαογραφικές και γλωσσολογικές εκφάνσεις της απεραθίτικης κατάρας.
  • Μαρία Kαλτσά, «Ήγραψα στον τοίχο απάνω την πληθώρα τω βασάνω»: Ένας τοίχος στ’ Απεράθου αποκαλύπτει στοιχεία για την τοπική κοινωνία.

21:00-21:15 ΣΥΖΗΤΗΣΗ

11η ΣΥΝΕΔΡΙΑ: Τ’ ΑΠΕΡΑΘΟΥ (ΙΙ): ΤΕΧΝΗ, ΠΟΙΗΣΗ, ΓΛΩΣΣΑ
21:15-22:15
Πρόεδρος: Νίκος Γρατσίας

  • Γιώργος Μαστορόπουλος, Εκκλησίες και εκκλησιαστικά κειμήλια της Απειράνθου.
  • Ελένη Γιαννούλη, Τα υφαντά ως δώρο στο θείο: συμβολικές και κοινωνικές προεκτάσεις στα απεραθίτικα γυναικεία τάματα.
  • Νικόλας Φρ. Κατεινάς, Απεραθίτικη λαϊκή ποίηση.
  • Αναστασία Δεουδέ, Η Βοτανική στην απεραθίτικη ντοπιολαλιά.

22:30-22:45 ΣΥΖΗΤΗΣΗ

ΔΕΙΠΝΟ

ΚΥΡΙΑΚΗ, 1 Σεπτεμβρίου 2013

12η ΣΥΝΕΔΡΙΑ: ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ
11:00-12:15
Πρόεδρος: Χαράλαμπος Πέννας

  • Μίκης Αρ. Πρωτοπαπαδάκης, Η προσφορά της Νάξου στην Ορθοδοξία.
  • Μανόλης Γ. Βαρβούνης, Λαϊκή λατρεία του Ναξιώτη νεοφανούς αγίου Νικολάου του Πλανά. Συμβολή στην έρευνα της νεωτερικής ελληνικής λαϊκής θρησκευτικότητας.
  • Αλέκος Φλωράκης, Η Αγία Γέννηση των Εγκαρών Νάξου.
  • Νάντια Μαχά-Μπιζούμη, Ενδύματα σε δεύτερη χρήση: Το παράδειγμα του επιτραχήλιου του Μουσείου Ελληνικής Λαϊκής Τέχνης από μεταποίηση στολιστικού κεντήματος ναξιώτικης κεντητικής τέχνης (18ος αιώνας).
  • π. Κωνσταντίνος Κύλης, Ενθυμήσεις σε παλαίτυπα βιβλία της Μητροπόλεως Παροναξίας (17ος-19ος αιώνας).

12:15-12:30 ΣΥΖΗΤΗΣΗ

13η ΣΥΝΕΔΡΙΑ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗ ΝΕΩΤΕΡΗ ΝΑΞΟ
12:30 – 13:30
Πρόεδρος: Βασίλης Γαβαλάς

  • Βασίλης Φραγκουλόπουλος, «Οι ταπεινώς υποφαινόμενοι κάτοικοι των χωρίων Βόθρων και Απειράνθου» και η διαχρονία του σμυριδικού status.
  • Στέφανος Βαμιεδάκης, Σμυριδωρυχεία Νάξου: αρχειακά τεκμήρια μέσα από τη συλλογή του Τοπικού Αρχείου Νάξου-ΓΑΚ.
  • Εμμανουήλ Β. Μαρμαράς, Μορφές μετακίνησης πληθυσμού στις Κυκλάδες στο γύρισμα του αιώνα: Η περίπτωση της Νάξου.
  • Θεμιστοκλής Μπιλής, Το Ελαιοτριβείο Βαλληνδρά και η Ηλεκτρική εταιρεία Τραγαίας στον Καλόξυλο Νάξου.

13:30-13:45 ΣΥΖΗΤΗΣΗ

14η ΣΥΝΕΔΡΙΑ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΝΑΞΟ
13:45-14:45
Πρόεδρος: Εμμανουήλ Β. Μαρμαράς

  • Γεώργιος Μ. Κορρές και Αικατερίνη Κόκκινου, Τοπική Ανάπτυξη και Νησιωτικότητα: Η Μελέτη – Περίπτωση της Νάξου.
  • Σοφία Καραπάτη, Bιώσιμη ανάπτυξη της Νάξου (με έμφαση σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, διαχείριση απορριμμάτων, χρήση ανακυκλωμένου νερού και ορθολογική ανάπτυξη τουρισμού).
  • Ιωάννης Πρωτονοτάριος, Σχεδιασμός κτιρίων χαμηλής ενεργειακής κατανάλωσης και εκπομπών CO2 (διοξειδίου του άνθρακα) και παραδοσιακή αρχιτεκτονική στο νησί της Νάξου.
  • Βασίλης Κατεινάς, Μύθοι και πραγματικότητα των αμιαντοσωλήνων πόσιμου ύδατος στη Νάξο.

14:45-15:00 ΣΥΖΗΤΗΣΗ

ΓΕΥΜΑ

15η ΣΥΝΕΔΡΙΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΝΕΩΤΕΡΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΛΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ
17:30-18:30
Πρόεδρος: Αλεξάνδρα Σφυρόερα

  • Μανόλης Γ. Σέργης, Τα «Βιβλία συμβάντων των κοινοτικών φυλάκων» ως λαογραφική πηγή: Η περίπτωση του αγροφύλακα Κωμιακής Γεωργίου Κ. Χωριανόπουλου.
  • Αμαλία Κουμπούρα, Νεόδμητοι ναϊσκοι στο Γλινάδο Νάξου: παράδοση και νεωτερικότητα.
  • Κασσιανή Κονταξή, Ο λαϊκός ζωγράφος Βαγγέλης Σέργης-Βουρλιώτης από το Γλινάδο Νάξου.
  • Κωνσταντίνος Κλουβάτος, Από την εθιμική παιδιά στο εθιστικό βιντεοπαιχνίδι.
  • Κατερίνα Ανδριέλου, Φυσικά ηχοτοπία από το Χαλκί και το Φιλώτι: συμβολή στη μελέτη των ηχοτοπίων της Νάξου.
  • Σταύρος Σπηλιάκος, Τα ξεχασμένα του χορού.

18:30-18:45 ΣΥΖΗΤΗΣΗ

16η ΣΥΝΕΔΡΙΑ: ΠΤΥΧΕΣ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΝΑΞΙΑΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ (Ι)
18:45-20:00
Πρόεδρος: Γεώργιος Θανόπουλος

  • Γιάννης Προμπονάς, Μανόλης Σαντοριναίος: ο αθλητής, ο πεζοπόρος της Νάξου και το έργο του.
  • Γιάννης Μπαρδάνης, Τα μονοπάτια της Νάξου.
  • Μαρουδιά Σταυριανού και Καρούση Ευαγγελία, Η Ειδική Αγωγή στη Νάξο.
  • Μανόλης Κορρές, Η χλωρίδα της Νάξου σε συνδυασμό με τη γαστρονομία της.
  • Νίκος Κρητικός, Ανακαλύπτοντας τη Νάξο στη Σικελία το 2005.

20:00 – 20:15 ΣΥΖΗΤΗΣΗ

17η ΣΥΝΕΔΡΙΑ: ΠΤΥΧΕΣ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΝΑΞΙΑΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ (ΙΙ)
20:15-21:15
Πρόεδρος: Γιώργος Μαστορόπουλος

  • Ελισάβετ Παπαζώη, Νέες αντιλήψεις στην ανάδειξη μνημείων και τοπίων της Νάξου.
  • Στέλιος Λεκάκης, «Ω καρδιά μου που σ’ εθάρρου σα τον πύργο του Χειμάρρου»: Πρόσληψη και αντιμετώπιση του παρελθόντος και των αρχαιοτήτων στη νεότερη και σύγχρονη Νάξο.
  • Γεώργιος Θανόπουλος, Δημιουργία και αποθησαύριση σε ηλεκτρονικό υπολογιστή ενός πρώτου corpus και πίνακα συμφραζομένων (concordance) έντυπης λαϊκής ποίησης: η περίπτωση της εφημερίδας Ναξιακόν Μέλλον (1937-2000).
  • Στέλιος Σέργης, Τοπική ταυτότητα και ιστοσελίδες/ιστολόγια πολιτιστικών συλλόγων: η περίπτωση των «εν Αθήναις» ναξιακών συλλόγων.
  • Κατερίνα Πολυμεροπούλου, Το διεθνές φεστιβάλ κιθάρας στη Νάξο.

21:15-21:30 ΣΥΖΗΤΗΣΗ

ΛΗΞΗ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

ΔΕΙΠΝΟ

*UPDATE*
Επειδή υπάρχει το ενδεχόμενο να υπάρχουν μικρές αλλαγές στις ώρες κάποιων ανακοινώσεων, μπορείτε να διαβάσετε εδώ το τελικό πρόγραμμα του Συνεδρίου.
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ε΄ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ τελικό