Θεματική ταξινόμηση της νεοελληνικής κατάρας. Το εθνογραφικό παράδειγμα τ’ Απεράθου Νάξου


Ξεφτέρη, Μ. (2015). «Θεματική ταξινόμηση της νεοελληνικής κατάρας. Το εθνογραφικό παράδειγμα τ’ Απεράθου Νάξου». Στο: Ν. Βερνίκος κ.ά. (επιμ.) Ναξιακά – Επετηρίδα Ομοσπονδίας Ναξιακών Συλλόγων, τόμ. 3-4 (2013-2014). Αθήνα: Ομοσπονδία Ναξιακών Συλλόγων – Εκδόσεις Ηρόδοτος, 229-250.

Advertisements

Η σύνθεση στα κυκλαδικά ιδιώματα: Μια πρώτη προσέγγιση


Πρόσφατα αναρτήθηκε ο ηλεκτρονικός τόμος των Πρακτικών του 11ου Διεθνούς Συνεδρίου Ελληνικής Γλωσσολογίας, το οποίο διεξήχθη τον Σεπτέμβρη του 2013 στη Ρόδο. Ακολουθεί το άρθρο των Νικολού, Ξεφτέρη, Γκουτζηγιάννη και Παπουτσάκη, το οποίο αφορά μια πρώτη προσέγγιση του φαινομένου της σύνθεσης στα κυκλαδικά ιδιώματα, και πιο συγκεκριμένα στο ιδίωμα της Σύρου και στο ιδίωμα τ’ Απεράθου Νάξου. Βιβλιογραφική παραπομπή: Νικολού, Κ., Ξεφτέρη, Μ., Γκουτζηγιάννη, Π. & Παπουτσάκη, Μ. (2014). «Η σύνθεση στα κυκλαδικά ιδιώματα: μια πρώτη προσέγγιση». Στο: G. Kotzoglou et al. (επιμ.) Selected Papers of the 11th International Conference on Greek Linguistics, Ρόδος: Πανεπιστήμιο Αιγαίου, 1208-1225.

«Άλι που να…»: Λαογραφικές και γλωσσολογικές εκφάνσεις της απεραθίτικης κατάρας – Ευχαριστίες


Ε’ Πανελλήνιο συνέδριο «Η Νάξος διαμέσου των αιώνων»
Πολιτιστικό Κέντρο Απεράθου
30 Αυγούστου – 1 Σεπτεμβρίου 2013

31.8.2013 – 10η Συνεδρία:
Τ’ Απεράθου. Παιδεία – Νοοτροπίες και γλώσσες – Τέχνη Ποίηση
Μαρία Ξεφτέρη: «Άλι που να …»: Λαογραφικές και γλωσσολογικές εκφάνσεις της απεραθίτικης κατάρας

Στιγμιότυπο από ανακοίνωση

Πατήστε πάνω στη φωτογραφία, προκειμένου να δείτε το βίντεο.

Δυστυχώς, κατά τη διάρκεια της ανακοίνωσης μου ήταν αδύνατο να ευχαριστήσω, λόγω περιορισμένου χρόνου, τους ανθρώπους εκείνους που με βοήθησαν, ώστε να φέρω εις πέρας αυτήν την εργασία, στην παρούσα φάση της. Θα ήθελα να ευχαριστήσω:

  • τον κ. Μανόλη Σέργη, αναπληρωτή καθηγητή Λαογραφίας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, για την ηθική και βιβλιογραφική στήριξη που μου παρείχε αλλά κυρίως για την εμπιστοσύνη που έδειξε στο πρόσωπο μου, καθώς για πρώτη φορά δοκίμασα να εκτεθώ επιστημονικά σε έναν τομέα που δεν σχετίζεται άμεσα με την ειδίκευσή μου αλλά που τον λατρεύω πραγματικά…
  • την κ. Χριστίνα Μπασέα-Μπεζαντάκου, διευθύντρια του Κέντρου Ερεύνης των Νεοελληνικών Διαλέκτων και Ιδιωμάτων της Ακαδημίας Αθηνών, για την άδεια που μου παρείχε να μπω, έστω για λίγες μέρες, στον κόσμο των χειρογράφων της Διαλεχτής Ζευγώλη-Γλέζου…
  • την κ. Αικατερίνη Πολυμέρου-Καμηλάκη, διευθύντρια του Κέντρου Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών, για την άδεια που μου παρείχε να μελετήσω, όσο αυτό ήταν δυνατόν, ένα μέρος των χειρογράφων που αφορούσαν επιτόπιες έρευνες στη Νάξο…
  • τον κ. Ιωάννη Τουμπακάρη, αρχιτέκτονα και συλλέκτη ενός αρχείου που κάθε ερευνητής των ανθρωπιστικών επιστημών θα ήθελε να συμβουλεύεται, για την ανέλπιστη βοήθεια που μου παρείχε στις βιβλιογραφικές μου αναζητήσεις…
  • τον Φρατζέσκο Μαργαρίτη, συντοπίτη και συνάδελφο στα φιλολογικά, πρόεδρο του Απεραθίτικου Πολιτιστικού Συλλόγου «Τα Φανάρια», που ως τοπικός βοηθός μού έδωσε τη δυνατότητα να μπω στα σπίτια συγχωριανών μου και να μιλήσω μαζί τους…
  • και όλους τους πληροφορητές μου, συγγενείς, φίλους-φίλες, συντοπίτες-συντοπίτισσες (για λόγους δεοντολογίας δεν μπορώ να αναφέρω τα ονόματά τους), που μου άνοιξαν τα σπίτια τους με τα κεραστικά και την καλή τους διάθεση, μου άνοιξαν την καρδιά τους, μου διηγήθηκαν τις προσωπικές τους ιστορίες, μοιράστηκαν συλλογικές μνήμες και μου έδωσαν απλόχερα, ανεπιτήδευτα και αυθόρμητα ένα τεράστιο υλικό –θησαυρό θα έλεγα– που τώρα έχω την ευθύνη να το επεξεργαστώ και να το μελετήσω…

Η έρευνα συνεχίζεται ασφαλώς…

Απόψεις των νεότερων γενεών τ’ Απεράθου Νάξου για τη διατήρηση και τη «φθορά» του απεραθίτικου ιδιώματος


Ξεφτέρη, Μ. 2012. Απόψεις των νεότερων γενεών τ’ Απεράθου Νάξου για τη διατήρηση και τη «φθορά» του απεραθίτικου ιδιώματος. Ναξιακά γράμματα 2, 37-53. Αθήνα: Εταιρία «Ναξιακά Γράμματα».

ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ: Καταγωγή, Ομοιότητες, Εξέλιξη


Ένα πολύ ενδιαφέρον σεμιναριακό μάθημα θα ξεκινήσει σε λίγο καιρό στο Deree (The American College in Greece), το οποίο σχετίζεται με τη γλωσσική ποικιλότητα στην Ευρώπη και τις κοινωνιογλωσσικές –και όχι μόνο– συσχετίσεις των ευρωπαϊκών γλωσσών!

Εισηγήτρια του συγκεκριμένου σεμιναρίου είναι η συνάδελφος γλωσσολόγος Άννα Παπαρίζου, η οποία έχει θέσει ως θεματικούς άξονες του μαθήματός της τις παρακάτω ενότητες:

  • Ποιο ταξίδι ακολούθησε κάθε γλώσσα ώσπου να καταλήξει στη γεωγραφική περιοχή όπου μιλιέται σήμερα; Ποια είναι η σημασία της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση όλων των ευρωπαϊκών γλωσσών;
  • Παρουσίαση και περιγραφή καθεμιάς από τις γλώσσες της Ευρώπης, μέσα από πλούσιο οπτικοακουστικό υλικό: Πώς ακούγεται; Πώς γράφεται; Πώς διαβάζεται; Πού μιλιέται;
    • Οι γλώσσες της Μ. Βρετανίας
    • Οι Γερμανικές γλώσσες (Γερμανική, Ολλανδική, Σουηδική, Νορβηγική, Δανική, Ισλανδική)
    • Οι Ρωμανικές γλώσσες (Γαλλική, Ιταλική, Πορτογαλική, οι γλώσσες της Ισπανίας, Ρουμανική και βλάχικα). Η Λατινική γλώσσα στη σύγχρονη Ευρώπη.
    • Οι Σλαβικές γλώσσες (Ρωσική, Βουλγαρική, Ουκρανική, Πολωνική, Τσέχικη, Σλοβάκικη, Κροατική κ.λπ.)
    • Βαλτικές γλώσσες (Λιθουανική, Λεττονική)
    • Γλώσσες από άλλες γλωσσικές ομάδες (Τουρκική, Ουγγρική, Φινλανδική κ.λπ.
  • Συνοπτική παρουσίαση των γλωσσών του κόσμου.

Η Άννα Παπαρίζου είναι γλωσσολόγος. Έχει σπουδάσει Ελληνική Φιλολογία και Γλωσσολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και κατέχει μεταπτυχιακό δίπλωμα στην Υπολογιστική Γλωσσολογία από το Πανεπιστήμιο του Skövde της Σουηδίας. Εργάζεται από το 2006 ως γλωσσολόγος στην αμερικανική εταιρεία γλωσσολογικού λογισμικού Appen Butler Hill. Έχει εργαστεί ως λεξικογράφος για 3 χρόνια στην Ακαδημία Αθηνών, στο τμήμα του Νέου Χρηστικού Λεξικού. Επιπλέον, εργάζεται ως καθηγήτρια από το 1999, διδάσκοντας αγγλικά, αρχαία και νέα ελληνικά. Τα τελευταία χρόνια, εργάζεται ως διορθώτρια και επιμελήτρια κειμένων και μεταφράσεων σε εκδοτικούς οργανισμούς.

Το σεμινάριο ξεκινά στις 23 Απριλίου 2012 και θα ολοκληρωθεί στις 25 Ιουνίου 2012. Θα πραγματοποιείται κάθε Δευτέρα, 7:00 – 9:00 μ.μ. στο κτίριο του Deree (Γραβιάς 6, Αγία Παρασκευή).

Για περαιτέρω πληροφορίες, μπορείτε να επικοινωνήσετε με το τηλέφωνο 210 6085789 ή να συμπληρώσετε τη φόρμα συμμετοχής που θα βρείτε σ’ αυτό το λινκ. 🙂

Παρουσίαση: Η εφαρμογή του προτύπου «Πρόβλημα-Λύση» στις εισαγωγές των ελληνικών ιατρικών άρθρων


Παρουσίαση (powerpoint) της ανακοίνωσής μου στην 6η Συνάντηση Μεταπτυχιακών Φοιτητών του τμήματος Φιλολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (12-15.5.2011), η οποία πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 13 Μαΐου 2011 στο αμφιθέατρο «Ι. Δρακόπουλος» στο Πανεπιστήμιο (κεντρικό κτίριο).

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΠΡΟΤΥΠΟΥ «ΠΡΟΒΛΗΜΑ-ΛΥΣΗ»
ΣΤΙΣ ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΑΡΘΡΩΝ
ΜΑΡΙΑ ΞΕΦΤΕΡΗ
ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

Σκοπός της ανακοίνωσης είναι η παρουσίαση των αποτελεσμάτων κειμενογλωσσικής έρευνας σχετικά με το πρότυπο κειμενικής οργάνωσης «Πρόβλημα-Λύση» και την εφαρμογή του στις εισαγωγές ελληνικών ιατρικών ερευνητικών άρθρων και βραχειών δημοσιεύσεων. Το συγκεκριμένο απαγωγικό σχήμα χρησιμοποιείται από τους Winter (1977) και Hoey (1979, 1983, 2001) για να αναλυθεί η δομή των κειμένων.

Στην παρούσα ανακοίνωση επιχειρείται να διερευνηθεί κατά πόσο τα ιατρικά ερευνητικά άρθρα και οι βραχείες δημοσιεύσεις μπορούν να αναλυθούν βάσει του συμβατικού αυτού ρητορικού προτύπου, το οποίο αποτελείται από συγκεκριμένα οργανωτικά συστατικά (Κατάσταση-Πρόβλημα-Απάντηση-Αξιολόγηση). Ειδικά για τα επιμέρους συστατικά του προτύπου, μελετάται τόσο το ποσοστό παρουσίας ή απουσίας τους στις εισαγωγές όσο και η θέση και η σχέση που υπάρχει μεταξύ τους. Μελετάται, επίσης, η ανάδραση του προτύπου και συγκεκριμένα ποια είδη της απαντούν (αλυσιδωτό, ελικοειδές ή προοδευτικό σχήμα), σε τι συχνότητα και με ποιους συνδυασμούς. Τέλος, διερευνάται η εμπλοκή των μετεχόντων στο πρότυπο, κυρίως δε ο ρόλος του συστήματος των παραπομπών ως δεικτών απόδοσής τους.

Με βάση το υπό μελέτη σώμα κειμένων (18 ερευνητικά άρθρα και 18 βραχείες δημοσιεύσεις μέσα από ένα αρκετά μεγάλο corpus δημοσιεύσεων επίσημων περιοδικών της ελληνικής ιατρικής κοινότητας όπως Αρχεία Ελληνικής Ιατρικής, Αρχεία Παθολογικής Ανατομικής, Ελληνική Καρδιολογική Επιθεώρηση, Ελληνική Ουρολογία, Ελληνική Χειρουργική, Πνεύμων), υποδεικνύεται ότι το πρότυπο εφαρμόζεται στο σύνολο των ερευνητικών άρθρων, σε αντίθεση με τις βραχείες δημοσιεύσεις, όπου απαντά λιγότερο συχνά. Η ανάδραση φαίνεται να αποτελεί, επίσης, συχνό φαινόμενο στα ερευνητικά άρθρα, σε αντίθεση με τις βραχείες δημοσιεύσεις, ενώ ο ρόλος των παραπομπών αποδεικνύεται καθοριστικός για την εμπλοκή των μετεχόντων στο πρότυπο.

Βιβλιογραφικές αναφορές
Hoey, M. (1979). Signalling in Discourse. Birmingham: ELR, University of Birmingham.
Hoey, M. (1983). On the Surface of Discourse. London: George Allen and Unwin, republished (1991) by English Studies Unit, University of Nottingham.
Hoey, Μ. (2001). Textual Interaction. An Introduction to Written Discourse Analysis. London: Routledge.
Winter, E. (1977). A clause-relational approach to English texts. A study of some predictive lexical items in written discourse. Instructional Science 6 (1): 1-92.

Στάσεις απέναντι στο απεραθίτικο ιδίωμα. Απόψεις των νεότερων γενεών τ’ Απεράθου απέναντι στη γλωσσική επιλογή και χρήση


Ξεφτέρη, Μ. (2010), «Στάσεις απέναντι στο απεραθίτικο ιδίωμα. Απόψεις των νεότερων γενεών τ’ Απεράθου απέναντι στη γλωσσική επιλογή και χρήση», Πρακτικά 5ης Συνάντησης Μεταπτυχιακών Φοιτητών του τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, Αθήνα: Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, σ.σ. 212-221.

Και ένα δώρο για το καλό… οι αχτυπάλοι στ’ Απεράθου της Νάξου


Πληροφορητής: Γιάννης Πρωτονοτάριος (Πατακο’ιάννης).
Τόπος – Χρόνος: Απεράθου Νάξου, Αύγουστος 2010.
Πηγή: Προσωπικό αρχείο Μ. Ξεφτέρη σχετικά με το απεραθίτικο ιδίωμα.

Ο αχτύπαλος είναι όρος της φυτολογίας, όπως τουλάχιστον απαντά στ’ Απεράθου της Νάξου, πιο συγκεκριμένα (και όσο μπορώ να αποδώσω και γω πιο πιστά τον όρο, καθότι δεν είμαι ειδική) είναι ένα είδος γόνου της συκιάς, ο οποίος γονιμοποιεί το δέντρο, αλλά ο ίδιος δεν γίνεται σύκο παρά κάποια στιγμή πέφτει. Θεωρείται, δηλαδή, ότι δεν φελά, δεν αξίζει δηλαδή…

Η λέξη, ωστόσο, χρησιμοποιείται και μεταφορικά… και αναφέρεται σε ανθρώπους που δεν φελούν, δεν αξίζουν, που είναι ζαβήδες