Category Archives: Γλωσσολογώντας

Και ένα δώρο για το καλό… οι αχτυπάλοι στ’ Απεράθου της Νάξου

Πληροφορητής: Γιάννης Πρωτονοτάριος (Πατακο’ιάννης).
Τόπος – Χρόνος: Απεράθου Νάξου, Αύγουστος 2010.
Πηγή: Προσωπικό αρχείο Μ. Ξεφτέρη σχετικά με το απεραθίτικο ιδίωμα.

Ο αχτύπαλος είναι όρος της φυτολογίας, όπως τουλάχιστον απαντά στ’ Απεράθου της Νάξου, πιο συγκεκριμένα (και όσο μπορώ να αποδώσω και γω πιο πιστά τον όρο, καθότι δεν είμαι ειδική) είναι ένα είδος γόνου της συκιάς, ο οποίος γονιμοποιεί το δέντρο, αλλά ο ίδιος δεν γίνεται σύκο παρά κάποια στιγμή πέφτει. Θεωρείται, δηλαδή, ότι δεν φελά, δεν αξίζει δηλαδή…

Η λέξη, ωστόσο, χρησιμοποιείται και μεταφορικά… και αναφέρεται σε ανθρώπους που δεν φελούν, δεν αξίζουν, που είναι ζαβήδες

Διακήρυξη κατά της λογοκλοπής στην Ανώτατη Εκπαίδευση

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ
ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΚΛΟΠΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
ΕΝ ΟΨΕΙ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΗΜΕΡΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΔΙΑΦΘΟΡΑΣ

Οι υπογράφοντες, μέλη Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (Α.Ε.Ι.) κι Ερευνητικών Κέντρων της Ελλάδας και του εξωτερικού, καθώς και διδάκτορες αυτών των Ιδρυμάτων, διαπιστώνουμε τα παρακάτω:

  • Η λογοκλοπή, δηλαδή η ιδιοποίηση πνευματικής ιδιοκτησίας άλλων, είναι πράξη ηθικά ανεπίτρεπτη και παράνομη στις σύγχρονες πολιτισμένες κι ευνομούμενες κοινωνίες.
  • Με θλίψη και αυξανόμενη ανησυχία παρακολουθούμε τη διάδοση κι εξέλιξη της λογοκλοπής σε απαράδεκτα ευρεία κλίμακα μέσα στην ελληνική Ανώτατη Εκπαίδευση, σε επίπεδο προπτυχιακών και μεταπτυχιακών φοιτητών, υποψηφίων διδακτόρων και πανεπιστημιακών δασκάλων.
  • Η αντιμετώπιση των καταγγελιών για λογοκλοπή από τα αρμόδια όργανα των Α.Ε.Ι. δεν είναι η ενδεδειγμένη. Σπάνια επιβάλλονται οι προβλεπόμενες κυρώσεις στους παραβάτες, τόσο για την πράξη αυτή καθαυτή όσο και για την ιδιοποίηση ξένου επιστημονικού έργου με σκοπό την προσωπική πανεπιστημιακή ανέλιξη.
  • Η πλημμελής αντιμετώπιση της λογοκλοπής στο χώρο της Ανώτατης Εκπαίδευσης ενθαρρύνει τη διάδοσή της, καταρρακώνει τη διαφάνεια και την αξιοκρατία, αμαυρώνει την εικόνα του δημόσιου Πανεπιστημίου στα μάτια της κοινής γνώμης, αποθαρρύνει άξιους επιστήμονες από τη διεκδίκηση πανεπιστημιακών θέσεων, εξωθεί τους θιγόμενους στην αναζήτηση της δικαίωσής τους εκτός Α.Ε.Ι. και συντηρεί την εικόνα της διαφθοράς του χώρου μας στα μάτια της ελληνικής κοινωνίας.

Ως πνευματικοί άνθρωποι του τόπου δεν μπορούμε να μείνουμε αδιάφοροι απέναντι σ’ αυτή την επικίνδυνη κατάσταση. Με αίσθημα ευθύνης απέναντι στο λειτούργημά μας, στην ελληνική παιδεία και στον ελληνικό λαό, ζητούμε:

  • Μηδενική ανοχή σε φαινόμενα λογοκλοπής, οποιασδήποτε μορφής και σοβαρότητας.
  • Καθιέρωση μαθημάτων, σεμιναρίων, ημερίδων ή άλλων μορφών διάδοσης των κανόνων δεοντολογίας στην έρευνα και στη συγγραφή επιστημονικών έργων.
  • Καθιέρωση μηχανισμών ελέγχου της πρωτοτυπίας των παραγόμενων πνευματικών έργων.
  • Προσθήκη στον Εσωτερικό Κανονισμό ή Κώδικα Δεοντολογίας κάθε Α.Ε.Ι.
  1. της ρητής απαγόρευσης και καταδίκης της λογοκλοπής και της αναγνώρισής της ως αυτοτελούς και διαρκούς πειθαρχικού αδικήματος που αποδεικνύει έλλειψη ακαδημαϊκού ήθους κι επισύρει σοβαρότατες κυρώσεις,
  2. της υποχρέωσης των οργάνων (Πρυτάνεων, Προέδρων, εκλεκτορικών σωμάτων, εισηγητικών επιτροπών κ.ά.) να εξετάζουν όσες καταγγελίες για λογοκλοπή δέχονται, να αποφαίνονται αιτιολογημένα και χωρίς καθυστέρηση για τη βασιμότητα ή όχι κάθε καταγγελίας και να προβαίνουν αμέσως, αυτοτελώς ή μέσω παραπομπής στα αρμόδια πειθαρχικά όργανα, στις προβλεπόμενες ενέργειες.

Academics Against Plagiarism

Me, τέως… you, νυν…

Με τα ακουστικά στ’ αυτιά, απολαμβάνω (που λέει ο λόγος) τη μετάβασή μου στη σχολή. Η βελόνα του ραδιοφώνου του κινητού μου (αν είχε) είναι κολλημένη στα 103,3 FM. Πετυχαίνω, λοιπόν, τον Νίκο Μαστοράκη να σχολιάζει τα της επικαιρότητας, συγκεκριμένα τη μεταφορά μνημείων του Παρθενώνα στο νέο μουσείο και την πορεία στο κέντρο της Αθήνας από κατοίκους του Ελληνικού για το αεροδρόμιο. Κάποια στιγμή έκανε σχόλιο για ένα γλωσσικό λάθος των δημοσιογράφων της τηλεόρασης [για το ρήμα «απαθανατίζω», που συνήθως το λέν(μ)ε και το γράφουν(μ)ε «αποθανατίζω»] και κει που έχω αφεθεί κοιτάζοντας απ’ το παράθυρο του λεωφορείου, οι γλωσσολογικοί μου αισθητήρες (μην αναρωτιέστε, είναι η ώρα δύσκολη) πιάνουν τη φράση «το τέως αεροδρόμιο».

me.gif

«Ώπα», σκέφτηκα, «Τέως; Τέως αεροδρόμιο; Λέμε δηλαδή και νυν αεροδρόμιο;». Κάτι δεν μου πήγαινε καλά. Μου φάνηκε τόσο «ατυχής» ονοματική φράση, που θα έβαζα το χέρι μου στη φωτιά ότι πρόκειται για «λάθος». Και μάλιστα, τί ειρωνεία, ένα λάθος από έναν άνθρωπο που πριν από λίγα λεπτά διόρθωνε ένα λάθος άλλων συναδέλφων του.

Όταν επέστρεψα, επειδή «μ’ έτρωγε», ψάχνω στο λεξικό Τριανταφυλλίδη και στο λήμμα «τέως» έχει το εξής ερμήνευμα:

τέως [téos] E (άκλ.) : που ήταν αμέσως πριν από το σημερινό ή που είναι ο τελευταίος της σειράς· (πρβ. πρώην): O ~ πρωθυπουργός. O ~ βασιλιάς. H ~ σύζυγος. || (ως ουσ. και στα τρία γένη, προφ.): Oι δηλώσεις του ~.

αλλά και το λεξικό Μπαμπινιώτη γράφει το εξής:

επίρρ. (λόγ.) έως πριν από λίγο χρόνο, ακριβώς προηγουμένως: ο ~ βασιλέας || ο νέος υπουργός διαχώρισε τη θέση του από τον ~ (ενν. υπουργό).

Σημειώνει μάλιστα ότι δηλώνει -μαζί με το «πρώην»- μπροστά από ονόματα αξιωμάτων ή επαγγελμάτων ότι η άσκηση τού αναφερόμενου επαγγέλματος ή αξιώματος τοποθετείται στο παρελθόν, ότι δεν ισχύει πλέον.

Δεν μένω εκεί… λέω, ας γκουγκλίσω και λίγο μπας και η χρήση αυτή αρχίζει και αυξάνεται και απλά δεν έχει περαστεί στα λεξικά… γκούγκλισα λοιπόν και βρήκα 7 μόνο αποτελέσματα για τη φράση «τέως αεροδρόμιο»… Νομίζω πως είναι μία στατιστικώς βάσιμη ένδειξη ότι αυτή η χρήση δεν έχει περάσει ακόμα ως σύμπλοκο στην ΚΝΕ, ακόμα κι αν χρησιμοποιείται από ανθρώπους που μιλούν «σωστά ελληνικά»…

Τελικά, οι γλωσσικοί μου αισθητήρες καλά λειτούργησαν…

Τι κάνουν τα ζα;

Τι κάνουν τα ζα είπαμε;

Συζήτηση περί πραγματολογίας στον κατάλληλο τόπο, τον κατάλληλο χρόνο και με τους κατάλληλους συνομιλητές.

Update: 20/9/2007

Το συγκεκριμένο ηχητικό κείμενο είναι απόσπασμα από μία συζήτηση που είχε γίνει αρκετά χρόνια πριν στο σπίτι μου. Είναι από τις στιγμές εκείνες που χαίρεσαι να τις ζεις: 3 γενιές Απεραθιτών σ’ ένα σαλόνι, η πρώτη να μιλά και οι άλλες δύο να ακούνε -και αν έχουν και την τρέλα, να καταγράφουν επίσης… Το θέμα της συζήτησης είναι για τους «παλαιούς»… Ξεκινά ο ένας ομιλητής λέγοντας: «Οι πατεράδες μας και οι παππούδες μας δεν θα ξαναγεννηθούνε. Τέρμα!». Έτσι ξεκινά μία μεγάλη συζήτηση, όπου κάθε ομιλητής πρέπει να ρίξει τον «οβολό» των αναμνήσεών του στο τραπέζι της συζήτησης…

Στην προκειμένη τώρα περίπτωση, θα ήθελα να δούμε μεμονωμένα το κείμενο που επισύναψα και συγκεκριμένα τα δύο διαλογικά ζεύγη. Απομαγνητοφωνώ το κομμάτι που μ’ ενδιαφέρει εδώ:

Ο Μαργαριτο’ιώργης τώρα, είναι δυνατόν να γεννηθεί άνθρωπος σα dο Μαργαριτο΄ιώργη; Σα dο ‘έρο Σάκο, σα dο Δημητράκη, σα dο Μπεολοθέτη το Βώλο; Που είναι αυτοί οι άνθρωποι τώρα; Του ‘λεγες, «τι κάνουν τα ζα;», λέει, «βουρβουλιές», λέει, «πώς πάνε», λέει, «σε ρωτώ», «με τα τέσσερα»!

Αυτό που μου ήρθε στο μυαλό όταν άκουσα αυτά τα δύο διαλογικά ζεύγη για πρώτη φορά είναι ότι πρόκειται για ένα «σπάσιμο» της επικοινωνιακής διαδικασίας, για μία κατάφωρη παραβίαση της αρχής της συνεργατικότητας του Grice:

Κάνε τη συμβολή σου στο διάλογο έτσι όπως απαιτείται, τη στιγμή που εμφανίζεται και σύμφωνη με τον αποδεκτό σκοπό ή την κατεύθυνση της συνομιλίας στην οποία συμμετέχεις.

Θα έλεγα ότι εδώ κυρίως έχουμε να κάνουμε με την κατάφωρη παραβίαση ενός αξιώματος, συγκεκριμένα αυτό της συνάφειας, καθώς ο ομιλητής Α (Μαργαριτο’ιώργης) το εκμεταλλεύεται, δίνοντας μια απάντηση άσχετη με το θέμα συζήτησης (αποτυγχάνει ν’ ανταποκριθεί στον στόχο της ερώτησης του ομιλητή Β, που απλά ρωτά ποια είναι η κατάσταση των ζωών του και όχι κάτι άλλο): «Τί κάνουν τα ζα;» -«Βουρβουλιές». Ο ομιλητής Β προσπαθεί να θέσει πάλι τις προϋποθέσεις για την επίτευξη της επικοινωνίας: «Πώς πάνε σε ρωτώ», αλλά ο Α «αποτυγχάνει» για ακόμη μία φορά, με τρόπο κραυγαλέο, να τηρήσει το αξίωμα στο επίπεδο της έκφρασης: «Με τα πόδια».

Προφανώς η πρόθεσή του είναι να δημιουργήσει ένα υπονόημα, ξαφνιάζοντας τις αναμονές του συνομιλητή του. Ποιο όμως να είναι αυτό το υπονόημα; Από τη συνέχεια της συζήτησης φαίνεται πως η «απροθυμία» του Μαργαριτο’ιώργη ν’ ανταποκριθεί στην ερώτηση του συγχωριανού του δεν οφείλεται στο γεγονός ότι θέλει ν’ αποφύγει την ερώτηση, να ειρωνευτεί ή κάτι άλλο. Ο συγκεκριμένος χαρακτήρας ήταν γνωστός για την ετοιμολογία του, αλλά και για τα παιχνίδια με την γλώσσα. Κι εδώ έχουμε να κάνουμε μ’ ένα τέτοιο παιχνίδι, που στόχος του -φαντάζομαι- είναι να προκαλέσει γέλιο. Και μάλλον αυτός ο επικοινωνιακός στόχος επιτυγχάνεται…

8ο Διεθνές Συνέδριο Ελληνικής Γλωσσολογίας

8th.gifΈληξε προχθές το 8ο Διεθνές Συνέδριο Ελληνικής Γλωσσολογίας, το οποίο διεξήχθη στα Γιάννενα και διήρκησε 4 ημέρες (30 Αυγούστου – 2 Σεπτεμβρίου). Προσωπικά, το παρακολούθησα και θα έλεγα τα καλύτερα, τόσο για το επίπεδο οργάνωσης (το μόνο αρνητικό ήταν η απουσία κλιματισμού στις αίθουσες που γίνονταν τα sessions), όσο και για το επίπεδο των ανακοινώσεων και των συνέδρων. Η αλήθεια είναι ότι δεν είχα παρακολουθήσει κάποιο από τα προηγούμενα συνέδρια που είχαν γίνει, οπότε δεν έχω κάποιο μέτρο σύγκρισης. Ωστόσο, από συζητήσεις με συναδέλφους, αλλά και από τις προσδοκίες που είχα, η οργανωτική επιτροπή πραγματικά αξίζει συγχαρητηρίων!

Από τις ομιλίες και τις ανακοινώσεις, έχω ξεχωρίσει πολλές που μου κέντρισαν το ενδιαφέρον και με κατατόπισαν σε ζητήματα που δεν είχα προσωπικά καταπιαστεί, αλλά και που μου έδωσαν το έναυσμα για κάποια θέματα που θα ήθελα ν’ ασχοληθώ στο μέλλον. Αυτό το αλισβερίσι ιδεών και λόγων είναι, πιστεύω, αυτό που αξίζει από τέτοιου είδους διοργανώσεις. Θα ήθελα και τη δική σας άποψη για το συνέδριο. Αν θέλετε, μπορούμε να πούμε δυο λόγια και για συγκεκριμένες ανακοινώσεις και ομιλίες, που μας κέντρισαν το ενδιαφέρον.

updated: 6/9/2007

Θα προσπαθήσω να σημειώσω κάποιους πολύ βασικούς άξονες ορισμένων ομιλιών και ανακοινώσεων που παρακολούθησα και που θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας. Το συνέδριο άνοιξε με την ομιλία του καθηγητή γλωσσολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, Χριστόφορου Χαραλαμπάκη, ο οποίος μίλησε για «το νέο Χρηστικό Λεξικό της Νεοελληνικής της Ακαδημίας Αθηνών». Ο καθηγητής αναφέρθηκε στις καινοτομίες που θα έχει το συγκεκριμένο λεξικό, καινοτομίες που θα το διαφοροποιήσουν από τα προηγούμενα, σημαντικά εξίσου, λεξικά των Κριαρά, Μπαμπινιώτη και Ιδρύματος Τριανταφυλλίδη και αφορούν τον τρόπο κατάρτισης του λημματολογίου, τα ερμηνεύματα, τα παραδείγματα, την οικονομία στην παράθεση των σημασιών, τους υφολογικούς και σημασιολογικούς χαρακτηρισμούς κ.λπ. Εντύπωση μου έκανε ένα βασικό στοιχείο που τόνισε ο καθηγητής, αυτό της καταγραφής των χρήσεων σε συγχρονικό επίπεδο, πράγμα που σχετίζεται άμεσα με την ρυθμιστικότητα και την υποχώρησή της, επί τω προκειμένω. Η ομιλία του Κου Χαραλαμπάκη, σε συνδυασμό με το session της λεξικογραφίας που πραγματοποιήθηκε την 3η μέρα του συνεδρίου, προσωπικά με πληροφόρησε για πολλά ενδιαφέροντα ζητήματα και με προβλημάτισε ιδιαιτέρως για άλλα… Και μιας και αναφέρθηκα στο session της Λεξικογραφίας, η ανακοίνωση του Κου Τράπαλη μάς παρείχε μία επαρκή εισαγωγή στα λεξικογραφικά δρώμενα (θέμα του η «σύντομη ανασκόπηση της λεξικογραφικής δραστηριότητας στην Ελλάδα»), η ανακοίνωση της καθηγήτριας Α. Αναστασιάδη-Συμεωνίδου πραγματεύτηκε ένα φλέγον, κατ’ εμέ, ζήτημα, αυτό των υφολογικών χαρακτηρισμών μέσα («Λεξικογραφία και χρηστικά σημάδια»). Οι παρατηρήσεις και οι προβληματισμοί της, πιστεύω πως έδωσαν τροφή για μία ενδιαφέρουσα συζήτηση που πρέπει να συνεχιστεί και στο μέλλον. Επίσης, η ανακοίνωση της Μ. Παυλάκου & του Γ. Ξυδόπουλου («Η γλωσσολογική ορολογία στα λεξικά του Ιδρύματος Τριανταφυλλίδη και Μπαμπινιώτη») ήταν πολύ ενδιαφέρουσα. Παρομοίως, οι ανακοινώσεις των Μ. Γαβριηλίδου, Π. Λαμπροπούλου & Β. Γιούλη («Το ερμηνευτικό λεξικό για το γυμνάσιο»), της Α. Ευθυμίου («Το ‘Πρώτο μου Λεξικό’ ως εργαλείο διδασκαλίας της Ελληνικής»), των Σ. Μαρκαντωνάτου & Α. Φωτοπούλου («Το εργαλείο ‘Έκφραση’») και του Αγάπιου Οικονομίδη («Σύγκριση και αξιολόγηση 6 αγγλοελληνικών λεξικών») ήταν ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες. Αυτό που προσωπικά απόλαυσα –αν μου επιτρέπεται αυτή η λέξη για ένα συνέδριο- ήταν οι συζητήσεις που ακολουθούσαν κάθε παρουσίασης και που σίγουρα δεν μπορούσαν να εξαντληθούν μέσα σ’ ένα δεκάλεπτο…

Άλλες ανακοινώσεις που παρακολούθησα με ιδιαίτερο ενδιαφέρον…

  • των Αρχάκη & Σκαρβελάκη για τις «Ενάρξεις συνομιλιακών αφηγήσεων»,
  • της Α. Τζάννε για «τη δομή και τον λόγο των συνεντεύξεων στην ελληνική τηλεόραση» (που όπως φαίνεται το ελληνικό πολιτισμικό περιβάλλον παραγωγής επηρεάζει το λεκτικό και τη δομή των τηλεοπτικών συνεντεύξεων, όπως επίσης και το θέμα και η ώρα εκπομπής τους),
  • του Γ. Ανδρουλάκη για τη «Γλώσσα, κοινωνία και ταυτότητα: η συμμετοχή σε ελληνικά έντυπα και ηλεκτρονικά ‘ελεύθερα βήματα ως ένταξη σε κοινότητες πρακτικής» (πρωτότυπο θέμα που επικεντρώθηκε στη διαμόρφωση της γλωσσικής -και όχι μόνο- ταυτότητας μέσα σε φόρουμς και blogs),
  • των Α. Μποτίνη, Α. Μπακάκου-Ορφανού και Χ. Θεμιστοκλέους για την «Πολυπαραγοντική ανάλυση της σειράς των ομιλητών στην Ελληνική» (μία ενδιαφέρουσα ανακοίνωση από τον χώρο της φωνητικής),
  • της C. Hadjidemetriou, με θέμα «Kormakiti Maronite Arabic: A mixed Arabic-Greek language?»,
  • του Ε.Τ. Danielsen με θέμα «Lesbian Greek as a mirror of pre-puristic vernacular Greek» (εξαιρετικά ενδιαφέρον θέμα σχετικά με την παρουσία- ή μάλλον την απουσία- τουρκικών λέξεων από κάποια λεσβιακά κείμενα ως –χρονικού- δείκτη καθαρισμού της γλώσσας),
  • των Θ. Γεωργακόπουλου, Γ. Μαρκόπουλου, Γ. Κωστόπουλου και Σ. Σκοπετέα, με θέμα την «πληθυντικοποίηση των φραστικών συνθέτων στην ΚΝΕ»,
  • της Σ. Κουτσουλέλου για τον «συμπληρωματικό δείκτη ότι και τις συνάψεις του ως μηχανισμού αξιολόγησης στον ακαδημαϊκό λόγο», βάσει σωμάτων κειμένων από τον χώρο της ιατρικής και της γλωσσολογίας,
  • του Δ. Γούτσου για τα «Μόρια, δείκτες λόγου και κειμενικά επιρρήματα και την οροθέτηση των γλωσσικών κατηγοριών με τη χρήση Ηλεκτρονικών Σωμάτων Κειμένων»,
  • των Σπηλιώτη & Γ. Φραγκιαδάκη για τη «γλωσσική ποικιλία των Ελλήνων στρατιωτών» (ήδη έχω γράψει κάποια σχόλια σε άλλο σημείο) και
  • του Θ. Μωυσιάδη για τις «Αλλαγές σημασίας στο εικονόσχημα του άξονα: το παράδειγμα του ρ. τρέπω» (πολύ ενδιαφέρουσα ανακοίνωση πάνω σε θέματα γνωσιακής γλωσσολογίας και σημασιολογίας).

Επίσης, πάνω σε θέματα κοινωνιογλωσσολογίας, δεν θα μπορούσα να μην αναφέρω την ανακοίνωση του Κου Παντελίδη για «το φαινόμενο του τσιτακισμού στα πελοποννησιακά ιδιώματα» (μια, για πολλούς, άγνωστη γλωσσική πτυχή αυτών των ιδιωμάτων) και της Χ. Καραντζή για «τα όρια της γλωσσογεωγραφίας και τις νέες τάσεις στη νεοελληνική διαλεκτολογία και τα αρχεία προφορικού λόγου». Ενδιαφέρουσες επίσης οι συζητήσεις που ακολούθησαν αυτών των ανακοινώσεων. Last but not least… η ομιλία του Λουκά Τσιτσιπή, που προσωπικά με ενέπνευσε και μου έδωσε την ευκαιρία να δω με μία άλλη οπτική τη θέση της σύγχρονης κοινωνιογλωσσολογίας και εθνογραφίας της γλώσσας. Το θέμα του ήταν το εξής: «Μια πραξιακή προσέγγιση θεμάτων της Ελληνικής γλώσσας από την οπτική γωνία της ανθρωπογλωσσολογίας» και βασικός άξονας ήταν η διαλεκτική σχέση ανάμεσα στη δομή και τη δρώσα μονάδα, ανάμεσα στην ιδεολογία και την πράξη και πώς αυτές οι σχέσεις πρέπει ληφθούν υπόψιν από τη σύγχρονη κοινωνιογλωσσολογία, η οποία, όπως ανέφερε και ο ίδιος ο καθηγητής, πρέπει να κάνει την κριτική της σε κάποια ζητήματα.

Δυστυχώς… δεν μπορώ ν’ αναφέρω άλλες λεπτομέρειες και άλλες ανακοινώσεις που παρακολούθησα, λόγω έλλειψης χρόνου. Περιμένω τις δικές σας εντυπώσεις!

Επίπεδα ύφους και λεξικογραφία: η περίπτωση του ‘λαϊκού’

Στο Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας του Γ. Μπαμπινιώτη (ΛΝΕΓ) και στο Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής του Ιδρύματος Μ. Τριανταφυλλίδη (ΛΚΝ), κάθε λήμμα, όπως και κάθε σημασία του λήμματος, συνοδεύεται όταν αυτό επιβάλλεται, από μία ένδειξη επιπέδου γλώσσας, αλλά και του τύπου του προφορικού ή του γραπτού λόγου σε κάποια συγκεκριμένη περίσταση επικοινωνίας. Οι διαφορετικές αυτές εκφορές του λόγου (τα επίπεδα γλώσσας) σημειώνονται για να δοθεί στον χρήστη η δυνατότητα να επιλέγει το επίπεδο που θα του εξασφαλίσει την επιθυμητή και αποτελεσματική γλωσσική επικοινωνία (ΛΚΝ 1998: ιη’). Συχνά πρόκειται για λέξεις με τη ίδια σημασία, η λέξη όμως που θα προτιμηθεί εξαρτάται από τις περιστάσεις στις οποίες θα χρησιμοποιηθεί.

Στο ΛΝΕΓ παρέχονται τριών ειδών χαρακτηρισμοί που εμφανίζονται, όπου χρειάζεται, στην αρχή της σημασίας του λήμματος. Οι χαρακτηρισμοί αφορούν:

  • το πώς, το ύφος με το οποίο χρησιμοποιείται μια σημασία και στο πόσο στη συχνότητα της χρήσης του (αρχαιοπρεπές, λόγιο, καθημερινό, οικείο, σπάνιο κ.λπ.).
  • το πού, το είδος της γλωσσικής επικοινωνίας, όταν χρησιμοποιείται μια σημασία (λογοτεχνία, λαϊκή γλώσσα, διάλεκτοι, αργκό κ.ά.).
  • το γιατί, τον σχολιασμό που επιδιώκει ο ομιλητής, όταν χρησιμοποιεί μια σημασία (ειρωνική χρήση, σκωπτική, υβριστική, μειωτική, εκφραστική κ.λπ.).

Συνέχεια