Θεματική ταξινόμηση της νεοελληνικής κατάρας. Το εθνογραφικό παράδειγμα τ’ Απεράθου Νάξου


Ξεφτέρη, Μ. (2015). «Θεματική ταξινόμηση της νεοελληνικής κατάρας. Το εθνογραφικό παράδειγμα τ’ Απεράθου Νάξου». Στο: Ν. Βερνίκος κ.ά. (επιμ.) Ναξιακά – Επετηρίδα Ομοσπονδίας Ναξιακών Συλλόγων, τόμ. 3-4 (2013-2014). Αθήνα: Ομοσπονδία Ναξιακών Συλλόγων – Εκδόσεις Ηρόδοτος, 229-250.

Η σύνθεση στα κυκλαδικά ιδιώματα: Μια πρώτη προσέγγιση


Πρόσφατα αναρτήθηκε ο ηλεκτρονικός τόμος των Πρακτικών του 11ου Διεθνούς Συνεδρίου Ελληνικής Γλωσσολογίας, το οποίο διεξήχθη τον Σεπτέμβρη του 2013 στη Ρόδο. Ακολουθεί το άρθρο των Νικολού, Ξεφτέρη, Γκουτζηγιάννη και Παπουτσάκη, το οποίο αφορά μια πρώτη προσέγγιση του φαινομένου της σύνθεσης στα κυκλαδικά ιδιώματα, και πιο συγκεκριμένα στο ιδίωμα της Σύρου και στο ιδίωμα τ’ Απεράθου Νάξου. Βιβλιογραφική παραπομπή: Νικολού, Κ., Ξεφτέρη, Μ., Γκουτζηγιάννη, Π. & Παπουτσάκη, Μ. (2014). «Η σύνθεση στα κυκλαδικά ιδιώματα: μια πρώτη προσέγγιση». Στο: G. Kotzoglou et al. (επιμ.) Selected Papers of the 11th International Conference on Greek Linguistics, Ρόδος: Πανεπιστήμιο Αιγαίου, 1208-1225.

Ναξίων γλώσσα…


Πώς να μη μοιραστώ στο μπλογκ ένα μεστό και ουσιάτο κείμενο από τον καθηγητή Ιωάννη Προμπονά, καθηγητή στο τμήμα Φιλολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, για τα ιδιώματα της Νάξου…; Ακόμα και η κριτική που ασκεί στις μέχρι τώρα διατυπωθείσες απόψεις τόσο για τα ίδια τα γλωσσικά φαινόμενα όσο και για τα ζητήματα των εποικισμών (που με βρίσκουν εν πολλοίς σύμφωνη) είναι ψύχραιμη, λογική και υποδειγματική.

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε στον συλλογικό τόμο που εξέδωσε ο Δήμος Νάξου το 2006 με τίτλο «Νάξος. Αρμενίζοντας στο χρόνο». Μπορείτε να διαβάσετε ή και να κατεβάσετε το βιβλίο (σε pdf) από την ιστοσελίδα του ΝΟ.Π.Π.Α.Π.Π.Π.Α. του Δήμου Νάξου.

Το δημοτικό τραγούδι της ξενιτειάς στη Νάξο στο β΄ μισό του εικοστού αιώνα


Ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο από τη συντοπίτισσα λαογράφο Αμαλία Κουμπούρα, βασισμένο σε σχετική της ανακοίνωση στην 6η Συνάντηση Μεταπτυχιακών Φοιτητών του τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Βιβλιογραφική αναφορά: Κουμπούρα, Α. (2012), «Το δημοτικό τραγούδι της ξενιτειάς στη Νάξο στο β΄ μισό του εικοστού αιώνα», στο: Μ. Αναγνώστου, Χ. Δημόπουλος, Χ. Θεμιστοκλέους κ.ά. (επιμ.) Πρακτικά 6ης Συνάντησης Μεταπτυχιακών Φοιτητών του τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, 13-15 Μαΐου 2009, τόμ. Β΄, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα, Ελλάδα, σ.σ. 40-50.

Απόψεις των νεότερων γενεών τ’ Απεράθου Νάξου για τη διατήρηση και τη «φθορά» του απεραθίτικου ιδιώματος


Ξεφτέρη, Μ. 2012. Απόψεις των νεότερων γενεών τ’ Απεράθου Νάξου για τη διατήρηση και τη «φθορά» του απεραθίτικου ιδιώματος. Ναξιακά γράμματα 2, 37-53. Αθήνα: Εταιρία «Ναξιακά Γράμματα».

Η ταυτότητα του (συν)ομιλητή ως ερμηνευτική μεταβλητή στη γλωσσική επιλογή. Η περίπτωση του ιδιώματος τ’ Απεράθου Νάξου


Ξεφτέρη, Μ., «Η ταυτότητα του (συν)ομιλητή ως ερμηνευτική μεταβλητή στη γλωσσική επιλογή. Η περίπτωση του ιδιώματος τ’ Απεράθου Νάξου», στο Γ. Γιαννούλης – Ε. Κορρέ – Ν. Μαΐτός – Κ. Πολυμενοπούλου – Μ. Σέργης – Α. Φιλιππουπολίτη – Β. Φραγκουλόπουλος (επιμ.) Ναξιακά – Επετηρίδα Ομοσπονδίας Ναξιακών Συλλόγων, τχ. 1, Εκδόσεις Graphopress, Αθήνα 2011, σ.σ. 385-402.

Ναξιακά: Επετηρίδα Ομοσπονδίας Ναξιακών Συλλόγων – Περιεχόμενα 1ου τόμου


Τα   Ν Α Ξ Ι Α Κ Α   αποτελούν την ετήσια έκδοση της Ομοσπονδίας Ναξιακών Συλλόγων, η οποία παρέχει βήμα έκφρασης και δημοσίευσης πρωτότυπων επιστημονικών εργασιών, που έχουν αντικείμενο ναξιακά θέματα και προβλήματα. Ο τόμος που είδε το φως της δημόσιας έκθεσης και προβολής στις αρχές του 2012 φιλοξενεί 27 συγγραφείς και 33 εργασίες, που καλύπτουν 650 σελίδες. Αποτελεί έκδοση της Ο.ΝΑ.Σ. και των εκδόσεων Graphopress του Μιχάλη Φακίνου.

Την επιμέλεια του 1ου τόμου έχει η Επιτροπή που συγκροτούν οι Γιαννούλης Γιαννούλης, Ειρήνη Κορρέ, Νίκος Μαϊτός, Κατερίνα Πολυμενοπούλου, Μανόλης Σέργης, Αναστασία Φιλιππουπολίτη και Βασίλης Φραγκουλόπουλος.

Οι 15 θεματικές ενότητες του τόμου εκτείνονται σε πολλά γνωστικά πεδία και αντικείμενα: τη λαογραφία, την ιστορία, τη γλωσσολογία, το θέατρο, τον τοπικό πολιτισμό, την εκπαίδευση, την υγεία, το Δίκαιο, την τοπική αυτοδιοίκηση, την οικονομία, το περιβάλλον, τον τουρισμό, τις ναξιακές συλλογικότητες. Διατρέχουν τη ναξιακή ιστορική διαδρομή και το ναξιακό γίγνεσθαι με ανοιχτούς ορίζοντες και νεωτερική αντίληψη και εγκαινιάζουν νέα κεφάλαια στον δημιουργικό επιστημονικό και κοινωνικό διάλογο.

“Ζητούμε τη συνδρομή των Ναξιωτών και Κυκλαδιτών, πρωτίστως, στην ενίσχυση αυτής της νέας επιστημονικής και πολιτισμικής πρωτοβουλίας της Ο.ΝΑ.Σ, τη συμμετοχή τους στη διάπλαση και μεταλαμπάδευση αυτού του συλλογικού και επίμοχθου έργου, που θα συμβάλλει στην πολύπλευρη προσέγγιση του τόπου και της κοινωνίας, μέσα από τις μεθόδους και την οπτική διαφόρων επιστημονικών κλάδων και αντιλήψεων”, σημειώνουν ο πρόεδρος και ο Γ.Γ. της ΟΝΑΣ, κ.κ. Ν. Μαϊτός και Πέτρος Καραπάτης εκ μέρους του διοικητικού συμβουλίου και της συντακτικής επιτροπής.

Ο τόμος είναι διαθέσιμος στα γραφεία των ναξιακών συλλόγων, στα βιβλιοπωλεία της Νάξου και της Σύρου και σε κεντρικά βιβλιοπωλεία της Αθήνας. Επίσης μπορεί να αποσταλεί στους ενδιαφερομένους κατόπιν επικοινωνίας με τα μέλη του Δ.Σ. της Ο.ΝΑ.Σ. ή της συντακτικής επιτροπής της επετηρίδας: Γ. Γιαννούλη, Ε. Κορρέ, Ν. Μαϊτό, Μ. Ξεφτέρη, Κ. Πολυμενοπούλου, Μ. Σέργη και Β. Φραγκουλόπουλο.

Παρατίθενται τα περιεχόμενα της επετηρίδας:

Παρουσίαση: Η εφαρμογή του προτύπου «Πρόβλημα-Λύση» στις εισαγωγές των ελληνικών ιατρικών άρθρων


Παρουσίαση (powerpoint) της ανακοίνωσής μου στην 6η Συνάντηση Μεταπτυχιακών Φοιτητών του τμήματος Φιλολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (12-15.5.2011), η οποία πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 13 Μαΐου 2011 στο αμφιθέατρο «Ι. Δρακόπουλος» στο Πανεπιστήμιο (κεντρικό κτίριο).

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΠΡΟΤΥΠΟΥ «ΠΡΟΒΛΗΜΑ-ΛΥΣΗ»
ΣΤΙΣ ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΑΡΘΡΩΝ
ΜΑΡΙΑ ΞΕΦΤΕΡΗ
ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

Σκοπός της ανακοίνωσης είναι η παρουσίαση των αποτελεσμάτων κειμενογλωσσικής έρευνας σχετικά με το πρότυπο κειμενικής οργάνωσης «Πρόβλημα-Λύση» και την εφαρμογή του στις εισαγωγές ελληνικών ιατρικών ερευνητικών άρθρων και βραχειών δημοσιεύσεων. Το συγκεκριμένο απαγωγικό σχήμα χρησιμοποιείται από τους Winter (1977) και Hoey (1979, 1983, 2001) για να αναλυθεί η δομή των κειμένων.

Στην παρούσα ανακοίνωση επιχειρείται να διερευνηθεί κατά πόσο τα ιατρικά ερευνητικά άρθρα και οι βραχείες δημοσιεύσεις μπορούν να αναλυθούν βάσει του συμβατικού αυτού ρητορικού προτύπου, το οποίο αποτελείται από συγκεκριμένα οργανωτικά συστατικά (Κατάσταση-Πρόβλημα-Απάντηση-Αξιολόγηση). Ειδικά για τα επιμέρους συστατικά του προτύπου, μελετάται τόσο το ποσοστό παρουσίας ή απουσίας τους στις εισαγωγές όσο και η θέση και η σχέση που υπάρχει μεταξύ τους. Μελετάται, επίσης, η ανάδραση του προτύπου και συγκεκριμένα ποια είδη της απαντούν (αλυσιδωτό, ελικοειδές ή προοδευτικό σχήμα), σε τι συχνότητα και με ποιους συνδυασμούς. Τέλος, διερευνάται η εμπλοκή των μετεχόντων στο πρότυπο, κυρίως δε ο ρόλος του συστήματος των παραπομπών ως δεικτών απόδοσής τους.

Με βάση το υπό μελέτη σώμα κειμένων (18 ερευνητικά άρθρα και 18 βραχείες δημοσιεύσεις μέσα από ένα αρκετά μεγάλο corpus δημοσιεύσεων επίσημων περιοδικών της ελληνικής ιατρικής κοινότητας όπως Αρχεία Ελληνικής Ιατρικής, Αρχεία Παθολογικής Ανατομικής, Ελληνική Καρδιολογική Επιθεώρηση, Ελληνική Ουρολογία, Ελληνική Χειρουργική, Πνεύμων), υποδεικνύεται ότι το πρότυπο εφαρμόζεται στο σύνολο των ερευνητικών άρθρων, σε αντίθεση με τις βραχείες δημοσιεύσεις, όπου απαντά λιγότερο συχνά. Η ανάδραση φαίνεται να αποτελεί, επίσης, συχνό φαινόμενο στα ερευνητικά άρθρα, σε αντίθεση με τις βραχείες δημοσιεύσεις, ενώ ο ρόλος των παραπομπών αποδεικνύεται καθοριστικός για την εμπλοκή των μετεχόντων στο πρότυπο.

Βιβλιογραφικές αναφορές
Hoey, M. (1979). Signalling in Discourse. Birmingham: ELR, University of Birmingham.
Hoey, M. (1983). On the Surface of Discourse. London: George Allen and Unwin, republished (1991) by English Studies Unit, University of Nottingham.
Hoey, Μ. (2001). Textual Interaction. An Introduction to Written Discourse Analysis. London: Routledge.
Winter, E. (1977). A clause-relational approach to English texts. A study of some predictive lexical items in written discourse. Instructional Science 6 (1): 1-92.