Η Νάξος του Νίκου Καζαντζάκη μέσα από το μυθιστόρημά του «Αναφορά στον Γκρέκο»


Με αφορμή το έτος Δομίνικου Θεοτοκόπουλου, την Κυριακή, 23 Φεβρουαρίου 2014, πραγματοποιήθηκε στο Polis Art Café (Πεσμαζόγλου 5, Αίθριο Στοάς Βιβλίου) εκδήλωση αφιερωμένη στο μυθιστόρημα του Νίκου Καζαντζάκη Αναφορά στον Γκρέκο. Ο τίτλος της εκδήλωσης ήταν: «Ο Νίκος Καζαντζάκης αυτοβιογραφούμενος». Την οργάνωση και τον συντονισμό είχε ο φιλόλογος – συγγραφέας Κώστας Κιουπκιολής.

Στιγμιότυπο από την εκδήλωση «Ο Νίκος Καζαντζάκης αυτοβιογραφούμενος» (Polis Art Café, 24.2.2014). Από αριστερά προς δεξιά οι: Λίνα Παπαδοπούλου, Μαρία Ξεφτέρη, Νίκη Π. Σταύρου, Ευαγγελία Αμπάζη και Κώστας Κιουπκιολής.

Ομιλήτριες ήταν:

  • η Λίνα Παπαδόπουλου, φιλόλογος – ξεναγός, η οποία μίλησε για την Ελλάδα μέσα από το έργο και τα μάτια του Νίκου Καζαντζάκη,
  • η Ευαγγελία Αμπάζη, δικηγόρος, η οποία τόνισε τον επίκαιρο λόγο του Νίκου Καζαντζάκη μέσα από το βιβλίο του Αναφορά στον Γκρέκο.
  • η Μαρία Ξεφτέρη, φιλόλογος – γλωσσολόγος, η οποία μίλησε για τη Νάξο του Νίκου Καζαντζάκη μέσα από το μυθιστόρημά του Αναφορά στον Γκρέκο, και
  • η εκδότης του Νίκου και της Ελένης Καζαντζάκη, Νίκη Π. Σταύρου, η οποία μίλησε για την πνευματική προσωπικότητα και τον άνθρωπο Καζαντζάκη μέσα από τα μάτια της συντρόφου του Ελένης Καζαντζάκη.

Όποιος τυχόν ενδιαφέρεται μπορεί να διαβάσει εδώ την ομιλία μου με τίτλο: «Σφαγή – Νάξος – Λευτεριά. Η Νάξος του Νίκου Καζαντζάκη μέσα από το μυθιστόρημά του Αναφορά στον Γκρέκο».

Η Μεγάλη Εβδομάδα στο Δαμαριώνα της Νάξου


Το κείμενο αυτό έχει δημοσιευτεί στο περιοδικό «Οι Νάξιοι» (τεύχος 5/ Ιανουάριος-Φεβρουάριος-Μάρτιος 2001). Βασική πηγή συγγραφής του ήταν το βιβλίο του Νίκου Κεφαλληνιάδη «Δαμαριώνας».

Ανάμεσα στους πρόποδες της «Ράχης Δαμαριώνα» και «στου Λαού το βουνί», στο νότιο μέρος του Λεκανοπεδίου της Τραγαίας, βρίσκεται ο Δαμαριώνας, ένα χωριό που ξεχωρίζει για τη γνήσια νησιώτικη αρχιτεκτονική του, για τις απέραντες εκτάσεις του με ελαιώνες, αμπέλια, ποτιστικά χωράφια και βοσκοτόπια και κυρίως για τους ανθρώπους του. Άνθρωποι, οι οποίοι κουβαλούν ό,τι η Αξώτικη γη τους προσέφερε και τους προσφέρει ακόμη. Περνούν την κάθε στιγμή της ζωής τους έτσι όπως της αξίζει, πόσο μάλλον, όταν εντάσσεται στα πλαίσια της θρησκευτικής ζωής.

Συνέχεια

Ο Ερωτόκριτος και ο απόηχός του στην απεραθίτικη ψυχή


«Θωρώ πολλούς και πεθυμούν κ’ έχω το γροικημένα
να μάθουν τις εκόπιασεν εις τ’ απανωγραμμένα.
Κ’ εγώ δε θε να κουρφευτώ κι αγνώριστο να μ’ έχου,
μα θέλω να φανερωθώ, κι όλοι να με κατέχου.»

(Ερωτόκριτος, στχ. 1539-1542, από την κριτική έκδοση του Στ. Αλεξίου)

Ο Βιτσέντζος Κορνάρος του Ερωτόκριτου δεν κατάφερε απλά να φανερώσει την έμμετρη, μα συγχρόνως άμετρη, αφηγηματική του δεινότητα. ‘Εκόπιασεν’, όπως μας λέει και ο ίδιος, για να τον ‘κατέχουν’ όλοι και για να γνωρίζουν πως το εκτενέστερο (10.052 δεκαπεντασύλλαβοι ομοιοκατάληκτοι στίχοι) και σημαντικότερο έργο της περιόδου της ακμής της κρητικής λογοτεχνίας, ο ‘Ερωτόκριτος’, ήταν δικό του λογοτεχνικό προϊόν. Η ερωτική ιστορία του Ερωτόκριτου και της Αρετούσας πλασμένη σε έμμετρη μορφή, με μία στιχουργική δομή που αγγίζει την τελειότητα και με λεξιλογικό πλούτο και εκφραστικότητα που ασυνείδητα δημιουργούν έναν ανείπωτο λυρισμό, αγαπήθηκε ιδιαίτερα από τον ελληνικό λαό και έγινε λαϊκό ανάγνωσμα. Πολλοί στίχοι του παρατηρήθηκε πως απαγγέλλονταν από μνήμης από Κρητικούς και μη, ενώ πολλά δίστιχα έγιναν παροιμίες λόγω της επιγραμματικότητας που τα διέκρινε.

Συνέχεια